Bà La Môn Giáo, Ấn Độ Giáo và Phật Giáo

Bà la môn giáo đã là tôn giáo chính thống đương thời, thì đạo Phật một phần nào chịu ảnh hưởng của nó là một tất yếu lịch sử. Vấn đề cần nghiên cứu ở đây là mức độ ảnh hưởng như thế nào và  hình thức Bà la môn giáo cụ thể nào ảnh hưởng, bởi vì, bản thân Bà la môn giáo cũng thay đổi, biến dạng nhiều trong lịch sử của nó.


Một điều mọi người đều công nhận, là Kinh Phật có phê phán nhiều mặt lễ bái, lễ nghi của Bà la môn giáo. Nhưng cũng chính cạnh khía lễ nghi đó của Bà la môn giáo đã gây ra tư trào chống  đối trong các tập Upanishads. Kinh Phật phản đối xu hướng lễ nghi và nhấn mạnh xu hướng sống đạo đức. Giáo sư Radhakrishnan, tác giả cuốn “Triết học An Độ” viết là sự xuất hiện của đạo Phật đánh dấu môt bước ngoặt đạo đức (a noral twist) trong lịch sử tư tưởng ấn độ.

Nhưng Kinh Phật trái lại không nhắc gì nhiều tới các tập Upanishads. Điều này chứng tỏ, tư tưởng cơ bản của đạo Phật  không chống đối gì mấy những giòng tư tưởng  chính trong các tập Upanishads, nhất là các tập sau cùng. Tuy nhiên, cũng có một vài điểm khác, theo giáo sư N. Hiriyanna, trong cuốn “Những điểm cơ bản trong triết học An Độ” (The essentials of Indian philosophy, p. 73)

Chủ thuyết Upanishads chỉ dành cho môt số ít người có trình độ, vốn có xu hướng sinh hoạt tôn giáo. Còn Phật giáo nhằm tới số đông, kể cả những người bình thường nhất trong xã hội. Phật giáo là tôn giáo của đại chúng.

Chủ thuyết Phật giáo nhấn mạnh khả năng của bản thân mỗi người trong sự nghiệp giác ngộ và giải thoát, còn người Bà la môn giáo đặt hy vọng nhiều ở sự giúp đỡ của những người khác, và của thần thánh. Phật tử trái lại được khuyến khích tự mình suy nghĩ, và chỉ chấp nhận một chủ thuyết là đúng sau khi chính tự mình đã suy nghĩ, thực nghiệm và cũng thấy là đúng. Nói một cách khác, đạo Phật không có giáo điều và tin ở hiệu lực của nổ lực tối đa của bản thân.

Có học giả, thí dụ Radhakrishnan, nhấn mạnh những điểm cộng thông rất cơ bản giữa Phật giáo và những hệ tư tưởng tôn giáo đương thời, và cho rằng, đạo Phật đã tiếp thu những điểm cộng thông đó:

Điểm giống nhau thứ nhất: là chủ thuyết cho rằng, cuộc sống không phải bắt đầu với sự sinh ra, và kết thúc với sự chết đi, mà chỉ là một cái khâu trong một chuỗi kiếp sống nối đuôi nhau vô tận, và mỗi kiếp sống như vậy được quyết định bởi những hành vi thiện hay ác của kiếp sống trước đó. Nếu trong kiếp sống này, anh sống thiện lành, thì đến kiếp sống sau, anh sẽ sống ở một cõi sống cao cấp hơn. Nếu ở kiếp sống này, anh sống bất thiện, với hành vi dưới tiêu chuẩn nhân phẩm, thì tương xứng chẳng hạn với cuộc sống thú vật, thì chắc chắn là anh sẽ phải tái sinh làm súc vật ở một kiếp sau. Nhưng bất cứ ở cõi sống nào, cuộc sống cũng có ngày chấm dứt, không phải là vô tận. Cho nên mục đích của cuộc sống tôn giáo là giải thoát, giải thoát ra khỏi vòng sống chết luân hồi, đạt tới cảnh bất tử gọi là Niết Bàn (theo Phật giáo), đạt tới hòa đồng vào Brahman (theo An Độ giáo)

Các tôn giáo chủ trương những biện pháp giải thoát khác nhau:

1/ Các tập Thánh điển Veda của Bà la môn giáo cho rằng, biện pháp tốt nhất là cầu nguyện và tế đàn. Vào thời kỳ trước các tập Upanishads, thì tế đàn và nghi lễ trở nên vô cùng phức tạp. Các tập Upanishads không phải hoàn toàn bác bỏ cầu nguyện và tế đàn, nhưng cho rằng kết quả của chúng không lớn, tốt nhất cũng chỉ được tái sanh lên các cõi Trời, hay là có được nhiều phúc lợi vật chất mà thôi.

2/ Một số tôn giáo nhấn mạnh tầm quan tọng của khổ hạnh, thậm chí có tôn giáo chủ trương một chủ nghĩa khổ hạnh cực đoan, ép xác, làm khổ xác thân một cách vô lý, quá đáng, nhằm cho có được các phép thần thông siêu nhiên, hay là nhàm đạt tới đích giải thoát tối hậu.

3/ Các tập Upanishads sau cùng nhấn mạnh vai trò của trí tuệ (vidya), kèm theo sự chế ngự dục vọng, và một thái độ bình thản đối với danh lợi thế gian. Trí tuệ, theo chủ thuyết Upanishads, không phải là tri thức, mà là sự hòa đồng vào Brahman, được quan niệm như  là tinh thần tuyệt đối. Phật Thích Ca cũng không tán thành lối tu khổ hạnh cực đoan, chủ trương con đường Trung đạo, tránh cả hai cực đoan, đam mê nhục dục và ép xác khổ hạnh.

4/ Theo chủ thuyết Upanishads, thế giới hiện tượng, khách quan không  phải thực có,không có thực thể. Theo đạo Phật, cả thế giới khách quan và tâm thức cũng đều là vô thường và vô ngã, tức là không có thực thể, và con đường Bát chánh đạo là con đường trung đạo, dẫn người tu đến cứu cánh giác ngộ và giải thoát, đến sự chấm dứt mọi đau khổ và mê lầm. Cảnh giới giác ngộ và giải thoát đó, sách Phật gọi là Niết Bàn, một cảnh giới siêu ngôn ngữ và tư duy tư  biện, cho nên Phật Thích Ca thường tránh nói tới, bằng ngôn ngữ bình thường.

Chủ thuyết Upanishads cũng cho rằng, thế giới hiện tượng là không thật có. Chỉ có Atman, cái Ta thật, là thật có. Atman và Brahman là một. Hòa đồng Atman và Brahman là giải thoát, đồng thời cũng là giác ngộ cứu cánh, thì chừng nào mà con người còn bị trói buộc vào bánh xe sinh tư luôn hồi.

Đạo Phật chấp nhận thế giới hiện tượng là vô thường, cái Ta hiện tượng cũng là vô thường, cả hai tức là thế giới hiện tượng và cái Ta hiện tượng đều là không thật có, bị chi phối bởi luật nhân quả và sứ mệnh của người tu hành là siêu việt thế giới hiện tượng và cái Ta hiện tượng để chứng ngộ Niết Bàn.

Minh Chi

                                                                                  (Học Viện Phật Giáo Việt Nam)

Tin khác:
   Lịch sử PG
Bình Dương: Ban Trị sự GHPGVN tỉnh trang nghiêm tổ chức Đại lễ Phật Đản PL.2564 - DL.2020

Đại lễ Phật Đản là dịp để khẳng định sự trong sáng của giáo lý đạo Phật, sự đóng góp của Phật giáo trong sự phát triển kinh tế - xã hội chung của đất nước và của tỉnh Bình Dương nói riêng. Đồng thời, đây cũng là dịp mà tất cả những người con Phật trên khắp hành tinh đều hân hoan kính mừng ngày đản sinh của Đức Từ Phụ Thích Ca Mâu Ni.

Bình Dương: Nghĩa tình “cây ATM gạo” cùng người dân vượt qua khó khăn mùa dịch

Trước tình hình cuộc sống của người dân trên địa bàn tỉnh Bình Dương bị ảnh hưởng do dịch Covid-19. Chiều ngày 22/4/2020, “cây ATM gạo” tình thương được bố trí tại Trung tâm tượng Phật Niết bàn – chùa Hội Khánh (đường chùa Hội Khánh, phường Phú Cường, TP. Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương) của Ban Trị sự GHPGVN tỉnh chính thức được vận hành, phần nào giúp người dân lao động nghèo bớt nỗi lo toan, có thêm những bữa cơm ấm cúng cùng gia đình.

Bình Dương: Những phần quà yêu thương giúp đỡ người nghèo vượt qua mùa dịch Covid-19

Hưởng ứng lời kêu gọi của Đảng, nhà nước về việc “chống dịch như chống giặc” và thông bạch của Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam cùng cả nước chung tay, góp sức vào công cuộc phòng, chống dịch bệnh Covid-19.

Bình Dương: Phật giáo tỉnh ủng hộ 100 triệu đồng cho công tác phòng, chống dịch Covid-19

PSO - Hưởng ứng lời kêu gọi của Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Bình Dương, cũng như theo tinh thần công văn Hội đồng Trị sự GHPGVN trong việc phòng, chống dịch Covid-19 và chung tay hỗ trợ cho đồng bào bị thiệt hại do hạn hán, xâm nhập mặn. Vào ngày 27/3/2020 (nhằm ngày 4/3 năm Canh Tý), Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Bình Dương đã đến Ủy ban MTTQVN tỉnh trao số tiền ủng hộ cho công tác phòng, chống dịch Covid-19.

Bình Dương: Ban Trị sự GHPGVN tỉnh họp mặt đầu xuân Canh tý 2020

Sáng ngày 25/02/2020 (nhằm ngày 3/02 năm Canh Tý), tại Văn phòng Ban Trị sự - chùa Hội Khánh (phường Phú Cường, TP.Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương), đã có buổi gặp mặt chia sẻ đầu xuân, chúc mừng năm mới và triển khai công tác Phật sự đầu năm của Phật giáo Bình Dương.

Bình Dương: Chư Tôn đức Tăng Ni Phật giáo tỉnh Khánh tuế HT. Thích Huệ Thông

Cứ mỗi độ Tết đến Xuân về, người Việt Nam ai cũng nhớ câu thành ngữ “Mùng 1 Tết cha, mùng 2 Tết mẹ, mùng 3 Tết thầy” - một phong tục thể hiện nét đẹp văn hóa của người Việt Nam, sự tôn kính, lòng biết ơn đối với các bậc sinh thành và những người thầy truyền dạy kiến thức để chúng ta trưởng thành. Theo tinh thần truyền thống đó, vào sáng ngày 27/01/2020 (nhằm mùng 3 tháng Giêng năm Canh Tý), Ban Trị sự các huyện, thị, thành; các ban chuyên trách và chúng đệ tử đã vân tập về tổ đình chùa Hội Khánh (đường chùa Hội Khánh, phường Phú Cường, TP. Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương) để chúc mừng Khánh tuế HT. Thích Huệ Thông – Phó Tổng Thư ký HĐTS, Chánh Văn phòng II TƯGH, Trưởng Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Bình Dương.

Bình Dương: Lễ tảo tháp, tưởng niệm chư vị Tổ khai sơn tại chùa Hội Khánh

Vào những ngày cuối năm, với tinh thần tri ân báo ân của người con Phật đối với chư vị Tổ sư khai sơn tạo tự, tiền bối hữu công, sáng ngày 19/01/2020 (nhằm ngày 25/12 năm Kỷ Hợi), chư Tôn Thiền đức trụ trì các tự viện tỉnh Bình Dương đã quang lâm về chùa Hội Khánh (đường chùa Hội Khánh, phường Phú Cường, TP. Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương) hành lễ tảo tháp và nhiễu quanh tháp tổ, dâng hương tưởng niệm Giác linh chư vị Hòa thượng tiền bối khai sơn tạo tự, chư vị Trụ trì tiếp nối đã trải qua nhiều đời.

Bình Dương: Hội nghị thống kê chức sắc, chức việc, nhà tu hành và tín đồ Phật tử

Vào lúc 14h00, chiều ngày 13/01/2020 (nhằm ngày 19/12 năm Kỷ Hợi), tại Trung tâm Văn hóa tượng Phật Niết bàn – chùa Hội Khánh (phường Phú Cường, TP. Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương) đã diễn ra Hội nghị thống kê chức sắc, chức việc, nhà tu hành và tín đồ Phật tử của Phật giáo tỉnh Bình Dương.

Bình Dương: Thường trực BTS Phật giáo tỉnh chúc Tết chư Tôn đức Giáo phẩm HĐTS

Nhân dịp xuân Canh Tý cận kề, trên tinh thần tri ân và báo ân đối với chư Tôn đức Giáo phẩm. Sáng ngày 8&9/1/2020 (nhằm 14&15/12 năm Kỷ Hợi), Thường trực Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Bình Dương đã trở về vấn an sức khoẻ HT. Thích Thiện Nhơn – Chủ tịch HĐTS, cùng chư Tôn đức lãnh đạo TƯ Giáo hội Phật giáo Việt Nam tại chùa Minh Đạo và Văn phòng II TƯGH, TP. HCM.

Bình Dương: Phật giáo tỉnh Tổng kết công tác Phật sự năm 2019

Sáng ngày 03/01/2020 (nhằm ngày mùng 9 tháng Chạp năm Kỷ Hợi), GHPGVN tỉnh Bình Dương long trọng tổ chức Hội nghị Tổng kết công tác Phật sự năm 2019 và đề ra phương hướng hoạt động năm 2020, tại Trung tâm Văn hóa tượng Phật Niết Bàn - chùa Hội Khánh, đường Chùa Hội Khánh, phường Phú Cường, TP. Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương.

van nghe chao mung hoi thao hoang phap 2011
Vững niềm tin Phật - Clip13
Xem thêm >>