GS-TS Trần Văn Khê: Âm nhạc Phật giáo là một phần không thể tách rời với âm

  

Với nhiều người, nghe Giáo sư - Tiến sĩ (GS-TS) Trần Văn Khê nói về âm nhạc dân tộc đã “thấm thía” và thú vị. Nay lại được nghe ông giảng giải mối liên hệ giữa âm nhạc dân tộc và âm nhạc Phật giáo lại càng thú vị hơn.
Có lẽ vì thế mà buổi nói chuyện của GS-TS Trần Văn Khê tại chùa Hội Khánh vừa qua đã thu hút đông đảo mọi thành phần từ tu sĩ, Phật tử, trí thức... đến tham dự. Và nhận xét chung của mọi người là “đã... vỡ vạc ra được nhiều điều”...
Đề tài “Ngôn ngữ âm nhạc dân tộc gắn liền với âm nhạc Phật giáo” là nội dung chính mà GS-TS Trần Văn Khê đề cập tới. Ông cho rằng, cùng với quá trình du nhập của đạo Phật vào nước ta thì âm nhạc Phật giáo cũng ảnh hưởng rất lớn đến đời sống tinh thần của người dân Việt. Cụ thể nhất của sự ảnh hưởng, giao thoa này có thể thấy rõ vào đời nhà Lý. Vua Lý Thái Tổ cũng là một nhà sư. Ngài đã “đưa âm nhạc Phật giáo vào cung đình” và như thế, đã có nét giống nhau trong nhạc cụ, nhạc khí qua cách thể hiện ngôn ngữ âm nhạc. Nét khác nhau trong âm nhạc Phật giáo và âm nhạc dân tộc là nhạc không phải để... biểu diễn mà gắn liền với câu kinh tạo nên trạng thái tâm hồn tĩnh lặng, để sẵn sàng đón nhận và thấm nhuần giáo lý Phật giáo một cách sâu sắc. Giải thích thêm cho điều này, GS-TS Trần Văn Khê cho rằng, như tiếng trống trong âm nhạc Phật giáo chẳng hạn, là tiếng trống đánh theo câu kệ. Nghe tiếng trống sẽ “đáo bĩ ngạn”, sẽ đi từ bờ mê đến bến giác (giác ngộ). Hay cách tán trong tụng kinh Bát nhã mới thấy hết được ý nghĩa của nó, đặc biệt là bài tán dương chi “... hỏa diệm hóa hồng liên” (núi lửa thành bông sen hồng).
Điều thú vị là GS-TS Trần Văn Khê đã đưa ra 3 đóng góp lớn của âm nhạc Phật giáo trong âm nhạc dân tộc. Theo ông, thứ nhất, ngôn ngữ âm nhạc Phật giáo có các cách thể hiện như: Tụng, tán, niệm, bạch, hô, thài... Tuy nhiên, điều đáng nói là điệu “thài” của âm nhạc Phật giáo là một nét riêng (không thể thay bằng ca, hát được) dần dần được chuyển sang làm nhạc cung đình. Thứ hai là hơi thiền trong âm nhạc Phật giáo. Trong âm nhạc dân tộc có hơi ai (thể hiện sự buồn bã, bi lụy) nhưng Phật giáo thì “không thể... buồn được nên có hơi thiền để thay thế”. Thế là cũng: xừ, xang, xê, cống, líu, ù... nhưng nghe ra không buồn mà sâu lắng, tự tại. Ông lấy ví dụ như việc ngâm mấy câu thơ tuyệt tác của Thiền sư Thích Mãn Giác thì nhất thiết phải ngâm hơi thiền. (Xuân đi trăm hoa rụng. Xuân đến trăm hoa cười. Trước mắt sự qua mãi. Trên đầu già đến rồi. Đừng tưởng xuân tàn hoa rụng hết. Đêm qua sân trước một cành mai). Bởi có ngâm bằng hơi thiền thì những câu thơ trên mới toát lên hết ý nghĩa, không bi lụy mà an nhiên tự tại, tâm hồn bay bổng hơn. Thứ ba là múa Lục cúng trong âm nhạc lễ nghi của Phật giáo đã được dùng làm múa Lục cúng hoa đăng trong cung đình. Từ đó GS-TS Trần Văn Khê khẳng định có sự liên hệ, gắn bó sâu sắc giữa âm nhạc dân tộc và âm nhạc Phật giáo. Rằng, âm nhạc Phật giáo là một phần không thể tách rời với âm nhạc dân tộc...
Hình như kiến thức âm nhạc dân tộc đã hòa vào con người ông nên càng nói GS-TS Trần Văn Khê càng say sưa. Ông cho rằng, đề tài về âm nhạc dân tộc cũng như âm nhạc Phật giáo là... mênh mông. Ông chỉ mong chuyển tải những nét đặc biệt nhất, những so sánh và phát hiện thú vị đến với những người nghe hôm đó. Nhiều Phật tử cho biết, họ từ Biên Hòa, TP.HCM nhưng nghe nói có buổi nói chuyện của ông nên đã đến để nghe bởi họ biết, với tuổi cao sức yếu như hiện nay, những buổi nói chuyện của GS-TS Trần Văn Khê ngày càng hiếm hoi. Riêng ông Nguyễn Hiếu Học, nhà nghiên cứu nhiều lĩnh vực về lịch sử, văn hóa ở Bình Dương cũng nhận xét rằng: “GS-TS Trần Văn Khê là một từ điển sống về âm nhạc dân tộc và những buổi nói chuyện như thế này hữu ích vô cùng bởi khó có thể đọc và tổng hợp được những kiến thức về âm nhạc Phật giáo, âm nhạc dân tộc sâu sắc đến thế...”.
Nhân buổi nói chuyện này, GS-TS Trần Văn Khê còn đưa ra nhận xét độc đáo về sự tương quan trong âm điệu giữa câu tụng kinh với lời hát ru của mẹ... Đây là sự khẳng định về ảnh hưởng, tính phổ biến của âm nhạc Phật giáo vào đời sống tinh thần của dân gian. Ông cũng chỉ ra rằng: “Ông cha chúng ta rất tinh tế trong việc sử dụng mẫu vận để luyến láy như dùng âm “ư” trong hát bội, âm “a” trong tụng kinh và âm “i” trong chèo. Đây cũng là điểm chính để phân biệt giữa các làn điệu, thể loại âm nhạc dân tộc”. Với cách nói chuyện dí dỏm, ông còn đưa ra sự “pha trộn” các loại nhạc khí trong dàn nhạc dân tộc. Theo ông thì trong dàn nhạc lễ không nên có cây đàn ghi-ta phím lõm bởi loại đàn này phù hợp với dàn nhạc cải lương hơn.

Tin khác:
Trang ( 1/50) : 1 | 2 | 3 | 4 | 5 ...[Trang cuối]
   Tin Tức
     Phật sự trong tỉnh
     Phật sự trong nước
     Phật sự quốc tế
     Hoằng pháp
     Từ thiện xã hội
     Hoa hiếu đạo
Bình Dương: Khen thưởng các chức sắc Phật giáo có nhiều đóng góp cho công tác phòng chống dịch COVID-19

Sáng ngày 04/10/2021, tại Văn phòng Ban Trị sự - Tổ đình Hội Khánh (phường Phú Cường, TP. Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương) đoàn Thành ủy thành phố Thủ Dầu Một đến thăm và trao tặng bằng khen biểu dương tập thể và các cá nhân Ban Trị sự GHPGVN tỉnh, đã có nhiều đóng góp cho công tác phòng chống dịch Covid-19 trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một.

Bình Dương: Phật giáo tỉnh ủng hộ chương trình “Sóng và máy tính cho em”

Hưởng ứng lời kêu gọi của Trung ương GHPGVN và Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Bình Dương phát động chương trình “Sóng và máy tính cho em”. Sáng ngày 29/9/2021 tại Trụ sở Văn phòng Ban Trị sự - chùa Hội Khánh (phường Phú Cường, TP. Thủ Dầu Một), Thường trực Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Bình Dương đã trao tặng 100 triệu đồng ủng hộ chương trình “Sóng và máy tính cho em” đến Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh.

Bình Dương: Bí thư Tỉnh uỷ thăm và làm việc tại Khu cách ly điều trị bệnh nhân COVID-19 Chùa Hội Khánh

Sáng ngày 26/9/2021, Ông Nguyễn Văn Lợi - Uỷ viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh uỷ Bình Dương cùng đoàn cán bộ, lãnh đạo Tỉnh uỷ đã đến thăm và làm việc tại Khu cách ly, điều trị bệnh nhân COVID-19 và Trạm y tế lưu động tại Tổ đình Chùa Hội Khánh.

Chùa Giác Ngộ - Quỹ Đạo Phật Ngày Nay trao tặng vật tư y tế hỗ trợ bệnh nhân F0 cho Phật giáo tỉnh Bình Dương

Ngày 23/8/2021, Chùa Giác Ngộ - Quỹ Đạo Phật Ngày Nay đã trao tặng 1.000 phần quà vật tư y tế hỗ trợ bệnh nhân F0 các khu cách ly tập trung do HT. Thích Huệ Thông - Phó Tổng Thư ký HĐTS, Chánh Văn phòng II Trung ương Giáo hội, Trưởng ban Trị sự GHPGVN tỉnh Bình Dương trân trọng tiếp nhận tại Trung tâm Văn hóa tượng Phật Niết bàn chùa Hội Khánh (phường Phú Cường, TP. Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương).

Bình Dương: Lễ xuất quân đầu tiên cho 50 tình nguyện viên tham gia hỗ trợ tuyến đầu phòng, chống dịch COVID-19

Hưởng ứng lời kêu gọi của Trung ương GHPGVN, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh và Ban Trị sự Phật giáo tỉnh Bình Dương, sáng 23/8/2021, tại Hội trường Trung tâm Văn hóa tượng Phật Niết bàn chùa Hội Khánh (phường Phú Cường, TP. Thủ Dầu Một), trang trọng tổ chức lễ xuất quân lực lượng tình nguyện Phật giáo đợt đầu tiên tham gia hỗ trợ các hoạt động tình nguyện nơi tuyến đầu chống dịch COVID-19 trên địa bàn tỉnh Bình Dương.

Bình Dương: Ban Thường trực Phật giáo tỉnh trang nghiêm tổ chức Đại lễ Phật Đản PL.2565

Trước tình hình dịch bệnh Covid-19 đang diễn biến rất phức tạp, do đó Đại lễ Phật đản năm nay được cử hành trọng thể, trang nghiêm trong phạm vi nội bộ, số lượng người tham dự hạn chế, nhưng vẫn giữ được sự trang nghiêm, thành kính hướng về ngày Đức Thế Tôn thị hiện. Đại lễ Phật Đản là dịp để khẳng định sự trong sáng của giáo lý đạo Phật, sự đóng góp của Phật giáo trong sự phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời đây cũng là dịp mà tất cả những người con Phật trên khắp hành tinh đều hân hoan kính mừng ngày đản sinh của Đức Từ Phụ Thích Ca Mâu Ni.

Bình Dương: Các cơ quan, ban ngành tỉnh thăm, chúc mừng Đại lễ Phật đản PL.2565

Hòa trong bầu không khí Phật giáo cả nước đang hướng về ngày Đại lễ kỷ niệm Đức Phật đản sinh, một sự kiện văn hóa tâm linh quan trọng mang giá trị tư tưởng cao đẹp của toàn nhân loại, đồng thời kỷ niệm 40 năm ngày thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam (07/11/1981 – 07/11/2021). Sáng ngày 25/5/2021 (nhằm ngày 14/04 năm Tân Sửu), tại chùa Hội An (phường Hòa Phú, TP. Thủ Dầu Một), phái đoàn lãnh đạo Tỉnh ủy, HĐND, UBND, UBMTTQVN tỉnh Bình Dương đã đến vấn an chư Tôn đức lãnh đạo Ban Trị sự GHPGVN tỉnh và chúc mừng Đại lễ Phật Đản PL. 2565.

Bình Dương: Đại hội Đại biểu Phật giáo huyện Dầu Tiếng lần V nhiệm kỳ 2021 – 2026

Đại hội Đại biểu Phật giáo huyện Dầu Tiếng lần thứ V, nhiệm kỳ 2021-2026, chủ đề “Kỷ cương, Trách nhiệm, Đoàn kết, Phát triển” chính thức khai mạc trọng thể vào lúc 08 giờ 00 ngày 09/04/2021 (nhằm ngày 28/02 năm Tân Sửu) tại hội trường Văn phòng Ban Trị sự GHPGVN huyện - Tịnh xá Ngọc Thọ (thị trấn Dầu Tiếng, huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương).

Bình Dương: Đại hội Đại biểu Phật giáo thị xã Tân Uyên nhiệm kỳ IX (2021 – 2026)

Sáng ngày 04/04/2021 (nhằm ngày 23/02 năm Tân Sửu), tại chùa Phước Lâm ( phường Uyên Hưng, thị xã Tân Uyên, tỉnh Bình Dương), Ban Trị sự GHPGVN thị xã Tân Uyên đã diễn ra Đại hội Đại biểu Phật giáo nhiệm kỳ IX (2021 – 2026) và đưa ra các phương hướng hoạt động trong nhiệm kỳ mới.

Bình Dương: Phiên họp định kỳ của Ban Trị sự Phật giáo tỉnh

Chiều ngày 01/04/2021, Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Bình Dương đã diễn ra phiên họp định kỳ tại Văn phòng Ban Trị sự - chùa Hội Khánh (phường Phú Cường, TP.Thủ Dầu Một) để báo cáo công tác Phật sự trong thời gian qua và triển khai kế hoạch hoạt động cho những tháng tiếp theo.

van nghe chao mung hoi thao hoang phap 2011
Vững niềm tin Phật - Clip13
Xem thêm >>