GS-TS Trần Văn Khê: Âm nhạc Phật giáo là một phần không thể tách rời với âm

  

Với nhiều người, nghe Giáo sư - Tiến sĩ (GS-TS) Trần Văn Khê nói về âm nhạc dân tộc đã “thấm thía” và thú vị. Nay lại được nghe ông giảng giải mối liên hệ giữa âm nhạc dân tộc và âm nhạc Phật giáo lại càng thú vị hơn.
Có lẽ vì thế mà buổi nói chuyện của GS-TS Trần Văn Khê tại chùa Hội Khánh vừa qua đã thu hút đông đảo mọi thành phần từ tu sĩ, Phật tử, trí thức... đến tham dự. Và nhận xét chung của mọi người là “đã... vỡ vạc ra được nhiều điều”...
Đề tài “Ngôn ngữ âm nhạc dân tộc gắn liền với âm nhạc Phật giáo” là nội dung chính mà GS-TS Trần Văn Khê đề cập tới. Ông cho rằng, cùng với quá trình du nhập của đạo Phật vào nước ta thì âm nhạc Phật giáo cũng ảnh hưởng rất lớn đến đời sống tinh thần của người dân Việt. Cụ thể nhất của sự ảnh hưởng, giao thoa này có thể thấy rõ vào đời nhà Lý. Vua Lý Thái Tổ cũng là một nhà sư. Ngài đã “đưa âm nhạc Phật giáo vào cung đình” và như thế, đã có nét giống nhau trong nhạc cụ, nhạc khí qua cách thể hiện ngôn ngữ âm nhạc. Nét khác nhau trong âm nhạc Phật giáo và âm nhạc dân tộc là nhạc không phải để... biểu diễn mà gắn liền với câu kinh tạo nên trạng thái tâm hồn tĩnh lặng, để sẵn sàng đón nhận và thấm nhuần giáo lý Phật giáo một cách sâu sắc. Giải thích thêm cho điều này, GS-TS Trần Văn Khê cho rằng, như tiếng trống trong âm nhạc Phật giáo chẳng hạn, là tiếng trống đánh theo câu kệ. Nghe tiếng trống sẽ “đáo bĩ ngạn”, sẽ đi từ bờ mê đến bến giác (giác ngộ). Hay cách tán trong tụng kinh Bát nhã mới thấy hết được ý nghĩa của nó, đặc biệt là bài tán dương chi “... hỏa diệm hóa hồng liên” (núi lửa thành bông sen hồng).
Điều thú vị là GS-TS Trần Văn Khê đã đưa ra 3 đóng góp lớn của âm nhạc Phật giáo trong âm nhạc dân tộc. Theo ông, thứ nhất, ngôn ngữ âm nhạc Phật giáo có các cách thể hiện như: Tụng, tán, niệm, bạch, hô, thài... Tuy nhiên, điều đáng nói là điệu “thài” của âm nhạc Phật giáo là một nét riêng (không thể thay bằng ca, hát được) dần dần được chuyển sang làm nhạc cung đình. Thứ hai là hơi thiền trong âm nhạc Phật giáo. Trong âm nhạc dân tộc có hơi ai (thể hiện sự buồn bã, bi lụy) nhưng Phật giáo thì “không thể... buồn được nên có hơi thiền để thay thế”. Thế là cũng: xừ, xang, xê, cống, líu, ù... nhưng nghe ra không buồn mà sâu lắng, tự tại. Ông lấy ví dụ như việc ngâm mấy câu thơ tuyệt tác của Thiền sư Thích Mãn Giác thì nhất thiết phải ngâm hơi thiền. (Xuân đi trăm hoa rụng. Xuân đến trăm hoa cười. Trước mắt sự qua mãi. Trên đầu già đến rồi. Đừng tưởng xuân tàn hoa rụng hết. Đêm qua sân trước một cành mai). Bởi có ngâm bằng hơi thiền thì những câu thơ trên mới toát lên hết ý nghĩa, không bi lụy mà an nhiên tự tại, tâm hồn bay bổng hơn. Thứ ba là múa Lục cúng trong âm nhạc lễ nghi của Phật giáo đã được dùng làm múa Lục cúng hoa đăng trong cung đình. Từ đó GS-TS Trần Văn Khê khẳng định có sự liên hệ, gắn bó sâu sắc giữa âm nhạc dân tộc và âm nhạc Phật giáo. Rằng, âm nhạc Phật giáo là một phần không thể tách rời với âm nhạc dân tộc...
Hình như kiến thức âm nhạc dân tộc đã hòa vào con người ông nên càng nói GS-TS Trần Văn Khê càng say sưa. Ông cho rằng, đề tài về âm nhạc dân tộc cũng như âm nhạc Phật giáo là... mênh mông. Ông chỉ mong chuyển tải những nét đặc biệt nhất, những so sánh và phát hiện thú vị đến với những người nghe hôm đó. Nhiều Phật tử cho biết, họ từ Biên Hòa, TP.HCM nhưng nghe nói có buổi nói chuyện của ông nên đã đến để nghe bởi họ biết, với tuổi cao sức yếu như hiện nay, những buổi nói chuyện của GS-TS Trần Văn Khê ngày càng hiếm hoi. Riêng ông Nguyễn Hiếu Học, nhà nghiên cứu nhiều lĩnh vực về lịch sử, văn hóa ở Bình Dương cũng nhận xét rằng: “GS-TS Trần Văn Khê là một từ điển sống về âm nhạc dân tộc và những buổi nói chuyện như thế này hữu ích vô cùng bởi khó có thể đọc và tổng hợp được những kiến thức về âm nhạc Phật giáo, âm nhạc dân tộc sâu sắc đến thế...”.
Nhân buổi nói chuyện này, GS-TS Trần Văn Khê còn đưa ra nhận xét độc đáo về sự tương quan trong âm điệu giữa câu tụng kinh với lời hát ru của mẹ... Đây là sự khẳng định về ảnh hưởng, tính phổ biến của âm nhạc Phật giáo vào đời sống tinh thần của dân gian. Ông cũng chỉ ra rằng: “Ông cha chúng ta rất tinh tế trong việc sử dụng mẫu vận để luyến láy như dùng âm “ư” trong hát bội, âm “a” trong tụng kinh và âm “i” trong chèo. Đây cũng là điểm chính để phân biệt giữa các làn điệu, thể loại âm nhạc dân tộc”. Với cách nói chuyện dí dỏm, ông còn đưa ra sự “pha trộn” các loại nhạc khí trong dàn nhạc dân tộc. Theo ông thì trong dàn nhạc lễ không nên có cây đàn ghi-ta phím lõm bởi loại đàn này phù hợp với dàn nhạc cải lương hơn.

Tin khác:
Trang ( 1/25) : 1 | 2 | 3 | 4 | 5 ...[Trang cuối]
   Phật sự trong tỉnh
Bình Dương: Hội nghị thống kê chức sắc, chức việc, nhà tu hành và tín đồ Phật tử

Vào lúc 14h00, chiều ngày 13/01/2020 (nhằm ngày 19/12 năm Kỷ Hợi), tại Trung tâm Văn hóa tượng Phật Niết bàn – chùa Hội Khánh (phường Phú Cường, TP. Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương) đã diễn ra Hội nghị thống kê chức sắc, chức việc, nhà tu hành và tín đồ Phật tử của Phật giáo tỉnh Bình Dương.

Bình Dương: Thường trực BTS Phật giáo tỉnh chúc Tết chư Tôn đức Giáo phẩm HĐTS

Nhân dịp xuân Canh Tý cận kề, trên tinh thần tri ân và báo ân đối với chư Tôn đức Giáo phẩm. Sáng ngày 8&9/1/2020 (nhằm 14&15/12 năm Kỷ Hợi), Thường trực Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Bình Dương đã trở về vấn an sức khoẻ HT. Thích Thiện Nhơn – Chủ tịch HĐTS, cùng chư Tôn đức lãnh đạo TƯ Giáo hội Phật giáo Việt Nam tại chùa Minh Đạo và Văn phòng II TƯGH, TP. HCM.

Bình Dương: Phật giáo tỉnh Tổng kết công tác Phật sự năm 2019

Sáng ngày 03/01/2020 (nhằm ngày mùng 9 tháng Chạp năm Kỷ Hợi), GHPGVN tỉnh Bình Dương long trọng tổ chức Hội nghị Tổng kết công tác Phật sự năm 2019 và đề ra phương hướng hoạt động năm 2020, tại Trung tâm Văn hóa tượng Phật Niết Bàn - chùa Hội Khánh, đường Chùa Hội Khánh, phường Phú Cường, TP. Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương.

Bình Dương: Đức Đại Tăng thống Vương quốc Campuchia đến thăm Ban Trị sự GHPGVN tỉnh

Sáng ngày 04/12/2019 (nhằm ngày 9/11 năm Kỷ Hợi), tại Văn phòng Ban Trị sự (chùa Hội Khánh, phường Phú Cường, TP. Thủ Dầu Một), Thường trực BTS GHPGVN tỉnh Bình Dương long trọng đón tiếp Đức Đại Tăng thống Vương quốc Camphuchia - Hoà thượng Tep Vong, cùng chư Tăng, Phật tử phái đoàn viếng thăm Phật giáo tỉnh Bình Dương.

Bình Dương: Lễ tưởng niệm 90 năm ngày mất cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc

Sáng nay, ngày 23/11/2019 (nhằm ngày 27/10 năm Kỷ Hợi), tại Trung tâm Văn hóa tượng Phật Niết bàn chùa Hội Khánh (phường Phú Cường, TP. Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương), Uỷ ban Nhân dân tỉnh Bình Dương kết hợp cùng Sở Văn hoá Thể thao, Ban Trị sự GHPGVN tỉnh đã long trọng tổ chức lễ tưởng niệm 90 năm ngày mất cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc - thân sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Bình Phước: Chia sẻ yêu thương đến quý bà con khiếm thị

Vào ngày 14/11/2019, Thượng tọa Thích Minh Vũ - Trưởng ban Hướng dẫn Phật tử GHPGVN tỉnh Bình Dương, Trụ trì chùa Phổ Thiện Hòa cùng quý Phật tử, các nhà hảo tâm đã đến Hội trường Ủy ban Nhân dân tỉnh Bình Phước (Tân Phú, thị xã Đồng Xoài) để thăm, chia sẻ niềm vui, yêu thương và trao quà cho bà con khiếm thị trên địa bàn tỉnh Bình Phước.

Bình Dương: Trang nghiêm tổ chức lễ Húy kỵ cố Đại lão HT.Thích Thiện An

Sáng ngày 07/11/2019 (nhằm ngày 11/10 năm Kỷ Hợi), tại chùa Bửu Phước, đường Xóm Chùa, xã Phước Hòa, huyện Phú Giáo, tỉnh Bình Dương toàn thể môn đồ pháp tử đã tổ chức lễ Húy kỵ lần thứ 21 cố Đại lão Hòa thượng Thích Thiện An - nguyên Chứng minh BTS GHPGVN tỉnh Sông Bé - Bình Dương, Viện chủ chùa Bửu Phước.

Bình Dương: Hội nghị Hướng dẫn thực hiện Luật tín ngưỡng, tôn giáo và phổ biến chính sách bảo hiểm xã hội tự nguyện cho Tăng Ni tỉnh nhà

Ngày 16/10/2019, Ban Tôn giáo phối hợp với Bảo hiểm Xã hội tỉnh và Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Bình Dương tổ chức Hội nghị Hướng dẫn thực hiện Luật tín ngưỡng, tôn giáo và phổ biến chính sách Bảo hiểm Xã hội tự nguyện cho hơn 300 Tăng Ni là thành viên Ban Trị sự GHPGVN tỉnh, Ban Trị sự các huyện, thị thành phố, trụ trì (quản tự) 201 cơ sở tự, viện trên địa bàn tỉnh và gần 90 Tăng Ni sinh Trường Trung cấp Phật học (TCPH) tỉnh.

Lào: Hợp tác toàn diện, sâu rộng giữa MTTQ Việt Nam tỉnh Bình Dương và Mặt trận Lào xây dựng đất nước tỉnh Champasak

Vào ngày 11/10/2019, tại TP.Pakse, tỉnh Champasak, Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào, Đoàn công tác của Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam tỉnh do ông Nguyễn Văn Lộc - Ủy viên Thường vụ Tỉnh ủy, Trưởng Ban Dân vận Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh làm trưởng đoàn đã tham dự Hội nghị tổng kết 5 năm thực hiện bản thỏa thuận hợp tác giai đoạn 2014-2019 giữa MTTQ Việt Nam tỉnh Bình Dương và Mặt trận Lào xây dựng đất nước tỉnh Champasak.

Bình Dương: Cuộc họp định kỳ hàng tháng của Ban Trị sự GHPGVN tỉnh

Sáng ngày 29/9/2019 (nhằm mùng 01/9 năm Kỷ Hợi), tại Văn phòng Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Bình Dương - chùa Hội Khánh (phường Phú Cường, TP.Thủ Dầu Một) đã tổ chức cuộc họp định kỳ hàng tháng, nhằm báo cáo công tác hoạt động Phật sự trong 01 tháng qua và triển khai những công tác chuẩn bị cho tháng tiếp theo của Phật giáo tỉnh nhà.

van nghe chao mung hoi thao hoang phap 2011
Vững niềm tin Phật - Clip13
Xem thêm >>