GS-TS Trần Văn Khê: Âm nhạc Phật giáo là một phần không thể tách rời với âm

  

Với nhiều người, nghe Giáo sư - Tiến sĩ (GS-TS) Trần Văn Khê nói về âm nhạc dân tộc đã “thấm thía” và thú vị. Nay lại được nghe ông giảng giải mối liên hệ giữa âm nhạc dân tộc và âm nhạc Phật giáo lại càng thú vị hơn.
Có lẽ vì thế mà buổi nói chuyện của GS-TS Trần Văn Khê tại chùa Hội Khánh vừa qua đã thu hút đông đảo mọi thành phần từ tu sĩ, Phật tử, trí thức... đến tham dự. Và nhận xét chung của mọi người là “đã... vỡ vạc ra được nhiều điều”...
Đề tài “Ngôn ngữ âm nhạc dân tộc gắn liền với âm nhạc Phật giáo” là nội dung chính mà GS-TS Trần Văn Khê đề cập tới. Ông cho rằng, cùng với quá trình du nhập của đạo Phật vào nước ta thì âm nhạc Phật giáo cũng ảnh hưởng rất lớn đến đời sống tinh thần của người dân Việt. Cụ thể nhất của sự ảnh hưởng, giao thoa này có thể thấy rõ vào đời nhà Lý. Vua Lý Thái Tổ cũng là một nhà sư. Ngài đã “đưa âm nhạc Phật giáo vào cung đình” và như thế, đã có nét giống nhau trong nhạc cụ, nhạc khí qua cách thể hiện ngôn ngữ âm nhạc. Nét khác nhau trong âm nhạc Phật giáo và âm nhạc dân tộc là nhạc không phải để... biểu diễn mà gắn liền với câu kinh tạo nên trạng thái tâm hồn tĩnh lặng, để sẵn sàng đón nhận và thấm nhuần giáo lý Phật giáo một cách sâu sắc. Giải thích thêm cho điều này, GS-TS Trần Văn Khê cho rằng, như tiếng trống trong âm nhạc Phật giáo chẳng hạn, là tiếng trống đánh theo câu kệ. Nghe tiếng trống sẽ “đáo bĩ ngạn”, sẽ đi từ bờ mê đến bến giác (giác ngộ). Hay cách tán trong tụng kinh Bát nhã mới thấy hết được ý nghĩa của nó, đặc biệt là bài tán dương chi “... hỏa diệm hóa hồng liên” (núi lửa thành bông sen hồng).
Điều thú vị là GS-TS Trần Văn Khê đã đưa ra 3 đóng góp lớn của âm nhạc Phật giáo trong âm nhạc dân tộc. Theo ông, thứ nhất, ngôn ngữ âm nhạc Phật giáo có các cách thể hiện như: Tụng, tán, niệm, bạch, hô, thài... Tuy nhiên, điều đáng nói là điệu “thài” của âm nhạc Phật giáo là một nét riêng (không thể thay bằng ca, hát được) dần dần được chuyển sang làm nhạc cung đình. Thứ hai là hơi thiền trong âm nhạc Phật giáo. Trong âm nhạc dân tộc có hơi ai (thể hiện sự buồn bã, bi lụy) nhưng Phật giáo thì “không thể... buồn được nên có hơi thiền để thay thế”. Thế là cũng: xừ, xang, xê, cống, líu, ù... nhưng nghe ra không buồn mà sâu lắng, tự tại. Ông lấy ví dụ như việc ngâm mấy câu thơ tuyệt tác của Thiền sư Thích Mãn Giác thì nhất thiết phải ngâm hơi thiền. (Xuân đi trăm hoa rụng. Xuân đến trăm hoa cười. Trước mắt sự qua mãi. Trên đầu già đến rồi. Đừng tưởng xuân tàn hoa rụng hết. Đêm qua sân trước một cành mai). Bởi có ngâm bằng hơi thiền thì những câu thơ trên mới toát lên hết ý nghĩa, không bi lụy mà an nhiên tự tại, tâm hồn bay bổng hơn. Thứ ba là múa Lục cúng trong âm nhạc lễ nghi của Phật giáo đã được dùng làm múa Lục cúng hoa đăng trong cung đình. Từ đó GS-TS Trần Văn Khê khẳng định có sự liên hệ, gắn bó sâu sắc giữa âm nhạc dân tộc và âm nhạc Phật giáo. Rằng, âm nhạc Phật giáo là một phần không thể tách rời với âm nhạc dân tộc...
Hình như kiến thức âm nhạc dân tộc đã hòa vào con người ông nên càng nói GS-TS Trần Văn Khê càng say sưa. Ông cho rằng, đề tài về âm nhạc dân tộc cũng như âm nhạc Phật giáo là... mênh mông. Ông chỉ mong chuyển tải những nét đặc biệt nhất, những so sánh và phát hiện thú vị đến với những người nghe hôm đó. Nhiều Phật tử cho biết, họ từ Biên Hòa, TP.HCM nhưng nghe nói có buổi nói chuyện của ông nên đã đến để nghe bởi họ biết, với tuổi cao sức yếu như hiện nay, những buổi nói chuyện của GS-TS Trần Văn Khê ngày càng hiếm hoi. Riêng ông Nguyễn Hiếu Học, nhà nghiên cứu nhiều lĩnh vực về lịch sử, văn hóa ở Bình Dương cũng nhận xét rằng: “GS-TS Trần Văn Khê là một từ điển sống về âm nhạc dân tộc và những buổi nói chuyện như thế này hữu ích vô cùng bởi khó có thể đọc và tổng hợp được những kiến thức về âm nhạc Phật giáo, âm nhạc dân tộc sâu sắc đến thế...”.
Nhân buổi nói chuyện này, GS-TS Trần Văn Khê còn đưa ra nhận xét độc đáo về sự tương quan trong âm điệu giữa câu tụng kinh với lời hát ru của mẹ... Đây là sự khẳng định về ảnh hưởng, tính phổ biến của âm nhạc Phật giáo vào đời sống tinh thần của dân gian. Ông cũng chỉ ra rằng: “Ông cha chúng ta rất tinh tế trong việc sử dụng mẫu vận để luyến láy như dùng âm “ư” trong hát bội, âm “a” trong tụng kinh và âm “i” trong chèo. Đây cũng là điểm chính để phân biệt giữa các làn điệu, thể loại âm nhạc dân tộc”. Với cách nói chuyện dí dỏm, ông còn đưa ra sự “pha trộn” các loại nhạc khí trong dàn nhạc dân tộc. Theo ông thì trong dàn nhạc lễ không nên có cây đàn ghi-ta phím lõm bởi loại đàn này phù hợp với dàn nhạc cải lương hơn.

Tin khác:
Trang ( 1/24) : 1 | 2 | 3 | 4 | 5 ...[Trang cuối]
   Phật sự trong tỉnh
Bình Dương: Phân ban Ni giới tỉnh thăm hạ trường chùa Bồ Đề Đạo Tràng

Chiều ngày 17/6/2019 (nhằm ngày 15/5 năm Kỷ Hợi), hạ trường chùa Bồ Đề Đạo Tràng, phường Bình Chuẩn, thị xã Thuận An đã trang nghiêm cung đón chư Tôn đức Ni trong Phân ban Ni giới GHPGVN tỉnh Bình Dương do Ni trưởng Thích Nữ Pháp Như – Phó BTS, Trưởng Phân ban Ni giới Phật giáo tỉnh làm trưởng đoàn đến viếng thăm và sách tấn Ni sinh của trường Trung cấp Phật học (TCPH) đang cấm túc an cư nơi đây.

Bình Dương: Lễ Bố tát, trì tụng Giới bổn nơi Trường hạ tổ đình Hội Khánh

Sáng ngày 17/6/2019 (nhằm 15/5 năm Kỷ Hợi), tại trú xứ An cư Kiết hạ tổ đình Hội Khánh, đường chùa Hội Khánh, TP. Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương, toàn thể Ban chức sự và chư hành giả An cư hạnh phúc khi được sự viếng thăm và chia sẻ pháp thoại của Hòa thượng Thích Trí Quảng - Phó Pháp chủ kiêm Giám luật HĐCM, Trưởng BTS GHPGVN TP.HCM.

Bình Dương: Kỳ Bố tát đầu tiên mùa An cư Kiết hạ PL.2563

Sáng ngày 02/6/2019 (nhằm 29/4 năm Kỷ Hợi), Ban tổ chức trường hạ tỉnh Bình Dương đã cung thỉnh Hòa thượng Chủ tịch HĐTS Trung ương GHPGVN quang lâm và sách tấn đến chư hành giả an cư tại tổ đình Hội Khánh (tượng Phật Niết bàn), đường chùa Hội Khánh, TP.Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương.

THÔNG BÁO NHẬN CHỨNG ĐIỆP THỌ GIỚI ĐẠI GIỚI ĐÀN MINH THIỆN 2019

Văn phòng Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Bình Dương, trân trọng thông báo đến tất cả các giới tử thọ giới tại Đại Giới Đàn Minh Thiện vào ngày 22, 23, 24, 25 tháng 03 năm 2019 (nhằm ngày 17,18,19,20 tháng 02 năm Kỷ Hợi), đã có chứng điệp thọ giới. Quý giới tử liện hệ với văn phòng để nhận chứng điệp.

Bình Dương: Ban Trị sự GHPGVN tỉnh tác pháp An cư Kiết hạ PL.2563 – DL.2019

Sáng ngày 20/5/2019 (nhằm 16/4 năm Kỷ Hợi), Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Bình Dương đã cử hành lễ tác pháp khai khóa An cư Kiết hạ PL.2563- DL.2019 cho gần 800 hành giả an cư trong toàn tỉnh tại Trung tâm Văn hóa tượng Phật nhập Niết Bàn - chùa Hội Khánh (đường chùa Hội Khánh, TP. Thủ Dầu Một).

Bình Dương: Hơn hàng chục ngàn người dự Đại lễ Phật đản Vesak tại chùa Hội An

Đại lễ Phật Đản là dịp để khẳng định sự trong sáng của giáo lý đạo Phật, sự đóng góp của Phật giáo trong sự phát triển Văn hóa - xã hội chung của đất nước và của tỉnh Bình Dương nói riêng. Vào lúc 18h30’, ngày 18/5/2019 (nhằm 14/4 năm Kỷ Hợi), hàng chục ngàn người đã đổ về chùa Hội An, phường Hòa Phú, TP. Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương để tham dự Đại lễ Phật đản Vesak 2019 do Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Bình Dương trọng thể tổ chức.

Bình Dương: Hân hoan diễu hành xe hoa chào mừng Đại lễ Phật đản

Hàng năm, mỗi khi mùa Phật đản trở về, Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Bình Dương luôn giữ gìn được những nét đẹp truyền thống như: Thắp hương tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ, khuyến khích Phật tử làm vườn Lâm Tỳ Ni tại gia, diễu hành xe hoa, bàn thờ hương án hai bên đường, rước kiệu Phật đản sinh. Vào đúng 17h00’, chiều ngày 18/5/2019 (nhằm 14/4 năm Kỷ Hợi), đoàn diễu hành xe hoa, rước kiệu Phật Đản sanh để chào mừng Đại lễ Phật đản Vesak PL. 2563 – DL. 2019.

Bình Dương: Lễ truy niệm và phụng tống kim quan cố HT. Thích Hồng Long nhập bảo tháp

Sáng ngày 16/5/2019 (nhằm 12/4 năm Kỷ Hợi), tại chùa Tổ Long Hưng, Kp 4, phường Tân Định, thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương đã trang nghiêm và thành kính diễn ra lễ truy niệm và phụng tống kim quan nhục thân cố Hòa thượng Thích Hồng Long nhập bảo tháp.

Bình Dương: Lễ nhập kim quan Cố Hòa thượng Thích Hồng Long

Vào lúc 10h00, ngày 11/5/2019 (nhằm mùng 7/4 năm Kỷ Hợi) trang nghiêm diễn ra lễ cung thỉnh nhục thân cố Hòa thượng Thích Hồng Long, hiệu Đồng Phùng nhập kim quan dưới sự chứng minh và tham dự của chư Tôn đức Hòa thượng thành viên Hội đồng chứng minh, chứng minh Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Bình Dương, chư tôn Hòa thượng, Thượng tọa, Đại đức Tăng Ni Ban Trị sự Phật giáo tỉnh, chư tôn đức 09 ban Trị sự Phật giáo huyện, thị, thành và Phật tử gần xa tại chùa Tổ Long Hưng, phường Tân Định, thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương.

CÁO BẠCH TANG LỄ HT. THÍCH HỒNG LONG

- THƯỜNG TRỰC BAN TRỊ SỰ GHPGVN TỈNH BÌNH DƯƠNG - BAN TRỊ SỰ GHPGVN THỊ XÃ BẾN CÁT - MÔN ĐỒ PHÁP QUYẾN CHÙA TỔ ĐỈA LONG HƯNG Kính cáo bạch: HÒA THƯỢNG THÍCH HỒNG LONG Pháp hiệu: ĐỒNG PHÙNG Thế danh:TRẦN QUỐC HỘI - Trưởng Ban Kiểm Soát GHPGVN tỉnh Bình Dương - Nguyên Trưởng Ban Trị sự GHPGVN thị xã Bến Cát - Viện chủ Chùa Tổ Long Hưng

van nghe chao mung hoi thao hoang phap 2011
Vững niềm tin Phật - Clip13
Xem thêm >>