Con mắt nhìn lại

         Phật bỗng hỏi Tu Bồ Đề, ông nghĩ sao? Như Lai có “mắt thịt” không? Dạ có! Như Lai có mắt thịt! Tu Bồ Đề vội đáp. Hỏi ta, chắc ta ấp úng, không dám nói. Ta dễ nghĩ rằng Phật hẳn chỉ có phật nhãn (mắt Phật) còn phàm phu chúng ta mới có nhục nhãn (mắt thịt) chứ, ai dè kinh Kim Cang nói Phật cũng có nhục nhãn như phàm phu, chẳng cũng khoái ru?

        Phật bỗng hỏi Tu Bồ Đề, ông nghĩ sao? Như Lai có “mắt thịt” không? Dạ có! Như Lai có mắt thịt! Tu Bồ Đề vội đáp. Hỏi ta, chắc ta ấp úng, không dám nói. Ta dễ nghĩ rằng Phật hẳn chỉ có phật nhãn (mắt Phật) còn phàm phu chúng ta mới có nhục nhãn (mắt thịt) chứ, ai dè kinh Kim Cang nói Phật cũng có nhục nhãn như phàm phu, chẳng cũng khoái ru?

        Và lòng tự tin trong ta bỗng dâng lên: Ta có khác gì Phật đâu, chẳng qua... Hèn chi mà Bồ Tát Thường Bất Khinh gặp ai cũng cung kính vái chào “Xin chào ngài, một vị Phật tương lai…”. Thế rồi Tu Bồ Đề dạ có, dạ có, năm lần cả thảy! Thì ra Phật có đủ cả năm thứ con mắt: nhục nhãn, thiên nhãn, huệ nhãn, pháp nhãn, Phật nhãn… Những 5 thứ  mắt ư, có nhiều quá lắm không?

        Dĩ nhiên “mắt” là để nhìn, để “thấy”! Và, nhiều loại con mắt là để thấy nhiều… kiểu khác nhau – nói khác đi là để nhìn dưới nhiều “quan điểm”- chứ không khư khư bám chặt lấy quan điểm của mình, khư khư cho rằng mình đúng người sai để chí chóe hoặc để thựơng cẳng tay hạ cẳng chân! “Thấy” như thế nào là một chuyện hệ trọng. Thấy thế nào sẽ dẫn tới nghĩ suy, nói năng, hành động thế đó! Thấy sai sẽ suy nghĩ, hành động sai. Cho nên Quán Thế Âm Bồ Tát mới có nghìn mắt nghìn tay mà trên mỗi bàn tay đều có một con mắt!

         Thấy và biết liên quan chặt chẽ với nhau nhưng không phải là một. Thấy vậy mà không phải vậy, không phải vậy mà vậy. Thấy có thể dẫn đến cái biết, nhưng biết không ở chỗ cái thấy. Bởi thấy do mắt còn biết thì do… “não”. Vậy mới có xung đột, mười người mười ý, mới có “điên đảo mộng tưởng”. Biết rộng dễ thấy rộng - nhìn xa trông rộng-  biết ít dễ thấy hẹp, thiên kiến, thiển cận. Ếch ngồi đáy giếng!

        CHÁNH

        Trong Bát chánh đạo thì Chánh kiến ở vị trí số một! “Kiến” mà không chánh thì dễ lệch lạc. Chánh kiến rồi mới có chánh tư duy. Không thì cứ loay hoay không lối thoát hoặc hý luận chẳng tới đâu.
Thấy và biết có khi xa lơ xa lắc dù cũng căn đó cũng trần đó. Chuyên kể hai vợ chồng nhà kia đang xem xiếc trong rạp. Cô diễn viên trẻ đẹp mặc một bộ đồ biểu diễn rất hấp dẫn đang treo toòng teng trên chiếc đu bay. Người vợ bỗng kêu lên: Bên dưới không có gì hết. Anh chồng gật đầu đồng ý. Nhưng sau một lúc nhìn kỹ lại, anh nói: Không phải. Bên dưới có lớp vải màu da người đó chứ. “Tôi muốn nói không có lưới bảo đảm dưới cái đu bay, còn ông đang nói về cái gì vậy hử?”. Thì ra, yêu nhau là cùng nhìn về một hướng nhưng thấy… khác nhau. Người vợ thì… từ bi,  ông chồng thì… từ ái.

         Chỉ riêng nhục nhãn, mắt thịt, đủ lôi thôi rồi! Nhãn cầu to hơn một chút đã sinh tật cận thị, trông gà hóa cuốc. Giác mạc cong không đều một chút, đã sinh loạn thị, nhìn cái gì cũng méo mó. Rồi loạn sắc, quáng gà… đủ thứ. Rồi cườm nước, cườm khô, bong võng mạc, thoái hóa hoàng điểm, hoa đốm hư không, cứ tưởng tại không gian ai ngờ tại mắt mình lão hóa. Khi mất dao thì cái mắt thịt đó thấy người nào cũng giống kẻ ăn cắp dao. Mắt thịt chỉ là một cấu trúc của “tứ đại” giúp ta thấy -  mà không giúp ta biết. Cái  biết nằm ở đằng sau kìa. Nằm ở  vỏ não, ở thùy chẩm kìa. Mắt thịt chỉ tiếp thu ánh sáng, hình thể, màu sắc… rồi dẫn truyền  về cho não phân tích, tổng hợp, so sánh… Tâm thức thế nào thì vạn pháp thế đó. Mặc sức mà vẽ vời. Mặc sức mà diễn dịch, mà phê phán, nhận xét, rồi chí chóe, rồi sứt càng mẻ gọng vì những “nhỡn quan” khác nhau. Mắt thịt không có lỗi. Căn trần gặp nhau tạo ra “tướng” thì cái tướng cũng không có lỗi. Chính cái tâm ta nhiễu sự, “dán” vào cái tướng đó mới thành cái “tưởng”, mới sinh sự. Mà sinh sự thì sự sinh. Các vị Alahán được gọi là “vô sinh” bởi họ đã được giải thoát!

        PHÁP

       Vấn đề là chuyển hóa cái tâm đó cách nào, huấn luyện cái tâm đó ra sao, để thấy cho đúng và biết cho đúng. Từ cái tâm “điên đảo mộng tưởng”, cái tâm luôn sinh sự, xuyên tạc, lăng xăng, căng thẳng, mệt mỏi đến cái tâm “vô sinh”, vô sự, vô hành… thảnh thơi vui thú có khó lắm không? Khó, nhưng có thể. Miễn là phải tinh tấn, phải thiền định… để đạt đến trí tuệ.  Khi rèn tập như vậy, dần dà ta có những con mắt… mới!

         Thiên nhãn- mắt thần – là những loại… siêu âm, nội soi, chụp cắt lớp (MRI) bây giờ. Nó cũng là… kính hiển vi điện tử, phóng lớn hằng triệu lần, là viễn vọng kính khổng lồ… nhìn xa hằng triệu năm ánh sáng. Thời Phật chưa có  hiển vi điện tử, chưa có viễn vọng kính, chưa có siêu âm, chụp cắt lớp… vậy mà Phật  vẫn thấy được trong ly nước kia có vô số những vi sinh vật, thấy được tam thiên đại thiên thế giới chớ không phải chỉ mình ta cô độc trên quả địa cầu. Quả là Phật có… thiên nhãn. Các nhà khoa học thường dừng lại ở thiên nhãn. Bởi họ chỉ lo tìm kiếm, phát hiện những thứ ở bên ngoài mà quên nhìn vào bên trong, khám phá, phát hiện những thứ từ bên trong. Trừ những nhà khoa học cỡ như Einstein.

          Gần đây có vẻ các nhà vật lý học, các nhà y sinh học, với những tiến bộ khoa học kỹ thuật của mình đã có thể “thấy” ra nhiều chuyện lạ, và họ đã giật mình không ít. Tuệ nhãn là con mắt thứ ba, con mắt bất nhị, con mắt nhìn rõ chân không mà diệu hữu, vô thường, vô ngã. Tuệ nhãn có khi là đủ. Đủ để dừng chân, đủ để quay đầu lại. Đủ để vượt qua “bờ bên kia”. Tủm tỉm cười một mình. Ung dung. Tự tại.

         Thế nhưng, hình như mọi sự không dừng lại ở đó. Nếu chỉ vậy thì Đức Phật có lẽ sẽ quanh quẩn dưới gốc cây Bồ Đề việc gì phải lặn lội gió mưa đi khất thực và truyền trao giáo pháp suốt cả cuộc đời? Những vị học trò của Phật chắc cũng yên bề tự tại, có đâu buổi truyền trao “gươm báu” nhằm hướng dẫn một lớp trai thiện gái lành dấn thân vào đời làm những vị Bồ Tát hôm nay?

         Cho nên cần có “pháp nhãn”. Con mắt pháp (pháp nhãn)  là một “con mắt” lý tưởng, hoài bão cao đẹp, có phần “lãng mạn” nữa. Muốn vậy họ phải xả thân, phải chí nguyện, và trước hết phải… “chủng ngừa” đầy đủ cho chính mình trước khi xuống núi. Không chủng ngừa đầy đủ, họ dễ bị nhiễm ô, mắc bệnh! Kinh Kim Cang luôn nghiêm khắc nhắc nhở chưa có điều này thì chưa xứng danh Bồ Tát, chưa có điều kia thì chưa xứng danh Bồ Tát. Có con mắt pháp đó họ mới đủ sức thỏng tay vào chợ. Anh chàng Tất Đạt trong “Câu chuyện của dòng sông” (Hermann Hess, Phùng Khánh dịch) là một điển hình. Một vị sa môn, lăn lóc vào đời, gặp một người đàn bà đẹp, tham gia vào chuyện buôn bán làm ăn, mới đầu mọi thứ  trôi chảy nhưng sau thì… sụp đổ hoàn toàn. Chàng tuyệt vọng, sắp tự tử bên bờ sông, chợt nghe được lời mách bảo của dòng sông mà đại ngộ. Lần này thì “ngộ” thiệt. Lần trước - dưới màu áo sa môn - tưởng ngộ mà chưa ngộ. Thế rồi chàng trở thành một lão già chèo đò, ngày ngày đưa khách sang sông. Có pháp nhãn rồi mới có thể tùy duyên mà bất biến, bất biến mà tùy duyên đó vậy.

         TUỆ

         Tu Bồ Đề! Ư ý vân hà? Như lai hữu Phật nhãn phủ? Tu Bồ Đề, ông nghĩ sao? Như Lai có Phật nhãn không? Phật mà không có phật nhãn thì ai có? Nhưng Phật nhãn là gì? Là cái thấy cái biết của Phật, là “tri kiến Phật”. Ba chục năm trước khi chưa đi tu thấy núi là núi, thấy sông là sông, sau nhân theo bậc thiện tri thức chỉ cho chỗ vào, thấy núi chẳng phải núi, sông chẳng phải sông, rồi nay thể nhập chốn yên vui, tịch tĩnh, lại thấy núi là núi, sông là sông… Một thiền sư bộc bạch.

        Phật không cần phải tốn nhiều thời gian đến thế, với cái nhìn Phật nhãn, cái “tri kiến Phật” thì núi bao giờ cũng là núi và sông bao giờ cũng là sông. Nhưng đó là một cái núi khác, cái sông khác, cái núi của “sắc tức thị không” và cái sông của “không tức thị sắc”, không vướng bận, không dính mắc.
Bùi Giáng, một thi sĩ thấm đẫm Kim Cang thường hạ những câu “hà dĩ cố” trong thơ có lần viết “Còn hai con mắt khóc người một con…” mà Trịnh Công Sơn đã nối theo: Còn hai con mắt một con khóc người! Con mắt còn lại…? Ừ, con mắt còn lại thì sao nhỉ? Con mắt còn lại… nhìn một thành hai, nhìn em yêu thương nhìn em thú dữ… Con mắt còn lại là con mắt ai? Con mắt còn lại nhìn tôi… thở dài! (TCS). Phải rồi, cái con mắt còn lại quả thực là con mắt gây phiền hà. Nó bị diplobie, nhìn một thành hai! Nhưng người bị diplobie thì nhìn một thành hai giống hệt nhau còn đầu này nó nhìn em…  yêu thương thành em thú dữ, rồi còn “nhìn tôi lên cao nhìn tôi xuống thấp…”, nghĩa là cái nhìn đầy hận thù, hằn học, “phân biệt đối xử”. Nó như của ai khác- “con mắt còn lại là con mắt ai?”- nó quan sát ta, nhìn ngắm ta  và rồi nó… thở dài thấy mà ghét. Thở dài, bởi nó thấy ta tội nghiệp. Thấy ta đáng đời. Ta đã làm chi đời ta? Đó chính là con mắt của “Thức”, của so sánh, đếm đo. Khi “thức” biến thành “trí” thì mọi chuyện đã khác. Trí là trí tuệ, ở đây là Prajnã, Bát Nhã. Lúc đó, Con mắt còn lại / nhìn đời là không / nhìn em hư vô/ nhìn em bóng nắng!  Là không, chứ không phải bằng không! Là không, đó là cái không của có, cái có của không. Không bất dị sắc. Không tức thị sắc. Duyên sinh, vô thường, vô ngã…

          Tóm lại, còn hai con mắt… “khóc người một con” kia là con mắt của Bi! “Con mắt còn lại nhìn đời là không” này chính là con mắt của Tuệ. Bi mà không có Tuệ (Trí) thì cứ sẽ khóc hoài, dỗ không nín. Nên cần có con mắt Tuệ để “giải thoát”. Giải thoát cho mình và giải thoát cho người...

BS ĐỖ HỒNG NGỌC

Tin khác:
Trang ( 1/2) : 1 | 2
   Tư tưởng Phật giáo
Bình Dương: Chùa Hội An trang nghiêm tổ chức Đại lễ kỳ siêu Tiết Thanh minh

Hằng năm, cứ vào khoảng tháng 3 âm lịch có một ngày lễ gọi là Tiết Thanh Minh. Lễ hội mang ý nghĩa hết sức đặc biệt của nhân dân Việt Nam thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, một đạo lý mang tính nhân văn sâu sắc trong đời sống tâm linh của người Việt từ bao đời nay. Đây là một trong những ngày lễ quan trọng của người Việt, là dịp để con cháu “đền ơn đáp nghĩa” và tưởng nhớ công ơn của tổ phụ, của những người đi trước, và là sợi dây liên kết tâm linh giữa những người sống và người đã khuất.

Bình Dương: Ban Thường trực Ban Trị sự Phật giáo tỉnh họp thường kỳ, thảo luận chuẩn bị An cư Kiết hạ PL.2566

Sáng ngày 02/4/2022, tại Trung tâm Văn hoá Tượng Phật Niết Bàn - chùa Hội Khánh (phường Phú Cường, TP. Thủ Dầu Một), Ban Thường trực BTS GHPGVN tỉnh Bình Dương đã tiến hành phiên họp thường kỳ, để triển khai các hoạt động Phật sự thời gian tới và thảo luận kế hoạch chuẩn bị An cư Kiết hạ PL.2566 – DL.2022.

Ban Thông tin Truyền Thông Phật giáo tỉnh và Hội Hữu nghị Việt Nam tỉnh Bình Dương tổ chức chuyến đi hoạt động từ thiện tại Gaya - Ấn Độ

Thực hiện chương trình phối hoạt động đã được ký kết, Ban Thông tin Truyền thông GHPG Việt Nam tỉnh Bình Dương và Hội Hữu nghị Việt Nam tỉnh Bình Dương đã vận động Hội viên Hội Hữu nghị Việt Nam - Ấn Độ và Y Bác sỹ, Nhân viên Bệnh viện Đa khoa Medic tỉnh tổ chức chuyến đi hoạt động từ thiện, văn hoá, tính ngưỡng tâm linh tại Gaya - Ấn Độ từ ngày 27-31/3/2022.

Bình Dương: Lễ ký kết phối hợp hoạt động của Ban TT-TT Phật giáo tỉnh với Hội Hữu nghị Việt Nam - Ấn Độ tại tỉnh Bình Dương giai đoạn 2022-2027

Chiều ngày 23/02/2022, tại Trung tâm Văn hoá Tượng Phật Niết Bàn - chùa Hội Khánh (phường Phú Cường, TP. Thủ Dầu Một), Ban Thông tin Truyền thông GHPGVN tỉnh Bình Dương đã diễn ra lễ ký kết chương trình phối hợp hoạt động giữa Ban TT-TT với Hội Hữu nghị Việt Nam - Ấn Độ tại tỉnh Bình Dương giai đoạn 2022-2027, đồng thời triển khai các hoạt động Phật sự trong thời gian tới.

Bình Dương: Trang nghiêm lễ tưởng niệm Đức Thánh Tổ Ni Đại Ái Đạo và công bố quyết định nhân sự Phân ban Ni giới tỉnh nhiệm kỳ 2022-2027

Sáng ngày 10/03/2022 (nhằm ngày 08/02 năm Nhâm Dần), Phân ban Ni giới GHPGVN tỉnh Bình Dương đã trang nghiêm cử hành lễ tưởng niệm Đức Thánh Tổ Ni Đại Ái Đạo và chư Tôn Trưởng lão tiền bối Ni Việt Nam hữu công tại chùa Từ Huệ (xã Lai Hưng, huyện Bàu Bàng), đồng thời công bố quyết định nhân sự Phân ban Ni giới tỉnh nhiệm kỳ 2022-2027.

THÔNG BÁO TỔ CHỨC ĐẠI GIỚI ĐÀN THIỆN AN

Căn cứ tinh thần Nghị quyết Đại hội Đại biểu Phật giáo tỉnh Bình Dương, lần thứ X nhiệm kỳ 2022 -2027; - Căn cứ chương trình hoạt động Phật sự năm 2022 của Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Bình Dương; - Được sự chấp thuận của Ban Thường trực Hội đồng Trị sự GHPGVN, Ban Tăng sự Trung ương GHPGVN về việc cho phép Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Bình Dương tổ chức Đại Giới đàn Thiện An; - Được sự cho phép của Sở Nội vụ (Ban Tôn giáo) tỉnh Bình Dương; Ban Thường trực Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Bình Dương trang nghiêm tổ chức Đại Giới đàn Thiện An cho Tăng Ni có đủ điều kiện thọ giới tu học như sau:

Bình Dương: Ban Thường trực Ban Trị sự Phật giáo tỉnh triển khai Phật sự đầu năm Nhâm Dần – 2022

Sáng ngày 04/03/2022, tại Trung tâm Văn hoá Tượng Phật Niết Bàn - chùa Hội Khánh (phường Phú Cường, TP. Thủ Dầu Một), Ban Trị sự GHPGVN tỉnh diễn ra cuộc họp định kỳ của toàn Ban trị sự nhiệm kỳ X, để triển khai hoạt động Phật sự sắp tới của Phật giáo tỉnh, dưới sự chủ trì của Hòa thượng Thích Huệ Thông - Phó Tổng Thư ký HĐTS, Chánh Văn phòng II Trung ương Giáo hội, Trưởng ban Trị sự GHPGVN tỉnh Bình Dương.

Ban Thông tin Truyền thông Phật giáo tỉnh Bình Dương ra mắt nhân sự nhiệm kỳ mới 2022 -2027

Chiều ngày 20/02/2022, tại Trung tâm Văn hoá Tượng Phật Niết Bàn - chùa Hội Khánh (phường Phú Cường, TP. Thủ Dầu Một), đã diễn ra phiên họp công bố và ra mắt nhân sự Ban Thông tin Truyền thông GHPGVN tỉnh Bình Dương nhiệm kỳ 2022 -2027, dưới sự chủ trì phiên họp của ĐĐ.Thích Thiện Hưng - Phó ban Trị sự kiêm Trưởng ban Thông tin Truyền thông Phật giáo tỉnh, cùng chư Tôn đức Tăng Ni thành viên trong Ban TTTT tỉnh đồng tham dự.

Bình Dương: Họp mặt đầu xuân Nhâm Dần 2022 và khánh tuế chư Tôn đức trong Thường trực Ban Trị sự Phật giáo tỉnh

Lại một mùa xuân nữa trở về trên quê hương đất Việt, xuân Nhâm Dần 2022. Trong không khí hân hoan tưng bừng đón chào Tết nguyên đán, Tết cổ truyền của dân tộc, đây là dịp để cho tất cả mọi người quay về sum hợp bên gia đình, bên tổ tiên, ông bà, cha mẹ và bạn bè, chúc tụng nhau những gì tốt đẹp nhất, và điều đó đã trở thành nét văn hoá độc đáo từ ngàn đời của dân tộc.

Bình Dương: Lãnh đạo Thành ủy, HĐND, UBND, UBMTTQVN TP. Thủ Dầu Một chúc mừng năm mới đến Phật giáo tỉnh

Trước thềm năm mới xuân Nhâm Dần, chiều ngày 27/01/2022, đoàn lãnh đạo Thành uỷ, HĐND, UBND, UBMTTQ TP. Thủ Dầu Một do Ông Nguyễn Văn Đông - Ủy viên Thường vụ Tỉnh uỷ, Bí thư Thành uỷ TP.Thủ Dầu Một làm trưởng đoàn; Bà Nguyễn Thu Cúc - Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân (UBND) TP. Thủ Dầu Một; cùng các thành viên trong đoàn đã đến thăm và chúc mừng năm mới tới Thường trực Ban Trị sự Phật giáo tỉnh Bình Dương tại VP. Ban Trị sự - Tổ đình Hội Khánh (phường Phú Cường, TP. Thủ Dầu Một).

van nghe chao mung hoi thao hoang phap 2011
Vững niềm tin Phật - Clip13
Xem thêm >>