Đức Phật qua những lăng kính

Đức Phật qua những lăng kính

Phật là ai? Câu hỏi này thường có đáp án theo hướng miêu tả ngoại diện và liệt kê những phẩm chất, những thần lực thù thắng của Đức Như-lai; cụ thể như đó là vị có 32 tướng tốt, 80 vẻ đẹp; có Tam minh, Lục thông, Tứ thần túc, 10 lực, 18 pháp bất cộng; là vị đã tự giác, giác tha, giác hạnh viên mãn với 10 đức hiệu... Rời khỏi đáp án mang tính miêu tả và liệt kê như trên, người hỏi đi vào cảnh giới của nhận thức triết học và tức khắc đụng chạm đến vấn đề bản nguyên và tính chất của vũ trụ. Xuôi theo dòng lịch sử phát triển của tư tưởng Phật giáo, câu hỏi “Phật là ai?” được trả lời từ những góc nhìn hay những khuynh hướng đa dạng và phong phú. Ở đây chúng ta chỉ thoáng qua những đại biểu nổi bật mà thôi. 


Phật giáo thời kỳ khởi thủy cho rằng Phật là vị giác ngộ hoàn toàn, tự mình nhận thức được và tuyên thuyết về tiến trình duyên sinh, đồng thời vận dụng tiến trình này theo chiều ngược lại để chứng đạt đạo quả Vô thượng Bồ đề. Nguyên lý duyên sinh cũng là câu trả lời về căn nguyên của thế giới và con người. Đây là một vấn nạn mà triết học phương Tây từ thời tiền Socrate đến nay càng cố gắng trả lời càng làm phát sinh thêm những câu hỏi khác cần phải được trả lời. Theo nếp nhìn của đạo Phật, con người và thế giới không hề tách rời nhau. Tính chất bất khả phân li giữa con người và thế giới được diễn đạt qua câu chuyện thú vị giữa một vị thiên tên là Rohitassa và Đức Phật, đặc biệt là lời tuyên bố ấn tượng: Này hiền giả, Ta tuyên bố rằng: “Tại chỗ nào không bị sanh, không bị già, không bị chết, không có từ bỏ (đời này),  không có sanh khởi (đời khác), không có thể đi đến để thấy, để biết, để đạt đến chỗ tận cùng của thế giới”. Nhưng này hiền giả, trong cái thân dài độ mấy tấc này, với những tưởng, những tư duy của nó, ta tuyên bố về thế giới, về thế giới tập khởi, về thế giới đoạn diệt, về con đường đưa đến thế giới đoạn diệt.

Dạng Phật giáo Phát triển xuất hiện với hệ tư tưởng Bát nhã đã xây dựng thành công một nếp nhìn mới cho rằng Đức Phật là vị giác ngộ được tính không của tất cả các pháp đồng thời xác quyết rằng tính không chính là thực tướng tối hậu (tathata). Có thể ghi nhận rằng thực tướng tối hậu này đang càng lúc càng hiện rõ theo đà phát triển của khoa học hiện đại, cụ thể là ngành vật lý học lượng tử. Đến thời Phật giáo trung kỳ, có một số tông phái, đặc biệt là Du Già tông lại nêu lên một nếp nhìn có tính sáng tạo hơn, cho rằng thành Phật chính là nhận ra được Tâm. Tâm ở đây chỉ cho cái chơn tâm bản nguyên thanh tịnh không thể bị uế nhiễm của chính mình. Giai đoạn hậu kỳ của hệ tư tưởng Phật giáo được đánh dấu rực rỡ bằng triết học Hoa Nghiêm với tư tưởng chủ đạo khai phá triệt để tính chất Tương tức tương nhập của tất cả các pháp. Hoa Nghiêm tông còn nêu lên hình tượng Đức Phật vũ trụ với tính biến mãn cùng khắp vô biên giới. Trong nền tư tưởng đó, Phật quả được xem là nguyên lý của thực tướng vũ trụ.

Từ những bản liệt kê những phẩm tính và thần lực thù thắng của một vị Phật đã được đề cập ở trên, bằng cách nhìn quán xuyến, chúng ta sẽ làm lộ ra một điều thú vị: Một vị Phật không phải chỉ được quan sát khi đã là Phật ngang qua hai phương diện thù thắng là Trí tuệ và Từ bi hành hóa mà còn được quan sát khi còn là chúng sinh ngang qua hai phương diện khi còn đang phiền não, đang tu hành là Nhơn tu và Quả chứng, tức là những hành vi mà vị ấy làm khi chưa phải là Phật. Bốn phương diện Nhơn tu, Quả chứng, Trí tuệ và Hành hóa đều được nền văn học Phật giáo nói chung chuyển tải vô cùng phong phú. Thời kỳ đầu, những vị kỳ lão Thượng tọa bộ chủ trương rằng những công hạnh hay công phu tu tập (có định hướng) chính là phương tiện, nhờ đó mà hành giả đạt được quả vị Phật. Ngược lại, những vị Đại thừa và Kim cang thừa theo khuynh hướng mới nhấn mạnh rằng Phật quả là cái nội tại sẵn có, ‘được thiết kế’ sẵn trong dạng Phật tánh hay hạt giống Phật. Nói cách khác, dạng Phật quả ‘đã được lập trình’ trong mỗi chúng sinh, là cái bản nhiên bất nhiễm và chính là tiền đề không thể thiếu để hành giả hạ thủ công phu, thực hành những công hạnh như bố thí, trì giới... Như vậy, theo Thượng tọa bộ thì giữa một bên là trí và thần lực mà một vị Bồ-tát hành giả đạt được trong giờ phút thành Phật và một bên là những hành hoạt từ bi tế độ cứu giúp hữu tình mà vị Phật ấy thực hiện sau đó là có mức độ tách biệt với nhau. Trong khi những vị thuộc Đại thừa và Kim cang thừa xây dựng một nếp nhìn nhấn mạnh rằng trí tuệ và từ bi là bất khả phân ly.

Thật ra, tất cả khuynh hướng, tất cả dị biệt là thứ yếu. Phật là Phật, thế thôi. Ý tứ này đã từng được Đức Phật xác định qua câu chuyện Bà-la-môn Dona[m1] . Khi thấy dấu chân Đức Phật, vị Bà-la-môn này kinh ngạc thốt lên: “Thật vi diệu thay! Thật hy hữu thay! Những dấu chân này không phải là của loài Người!”. Vị Bà-la-môn nêu lên một loạt câu hỏi mang tính phán đoán về Đức Phật: Phải chăng Ngài là một vị Thiên thần? Thần âm nhạc? Địa tiên? Người? Sau khi phủ nhận tất cả những phán đoán trên, đức Phật xác lập: “Này Bà-la-môn, đối với những người chưa đoạn tận các lậu hoặc, Ta có thể là chư Thiên, với các lậu hoặc đã đoạn tận, được chặt đứt từ gốc rễ... Ta có thể là Càn-thát-bà, Ta có thể là Dạ-xoa, Ta có thể là Người, với các lậu hoặc đã đoạn tận, được chặt đứt từ gốc rễ... Ví như này Bà-la-môn, bông sen xanh, hay bông sen hồng, hay bông sen trắng, sanh ra trong nước, lớn lên trong nước, vươn lên khỏi nước, và đứng thẳng không bị nước thấm ướt. Cũng vậy, này Bà-la-môn, sanh ra trong đời, lớn lên trong đời, Ta sống chinh phục đời, không bị đời thấm ướt. Này Bà-la-môn, Ta là Phật, hãy như vậy thọ trì.

Đến đây chúng ta hãy xác tín một lần nữa rằng Phật là Phật, thế thôi. Đức Phật sở dĩ có sai khác chỉ là để đối với những tâm thức có sai khác, những phiền não có sai khác. Đối với những hành giả đã đoạn tận các lậu hoặc thì Đức Phật là Đức Phật. Nói rõ hơn, do những khuynh hướng vô minh, khuynh hướng phiền não của chúng sinh, do duyên những cặp kính đã bị nhuộm những màu sắc khác nhau mà Đức Phật hiện ra có sai khác. Đã khuynh hướng thì không còn trung thực, đã nhuộm màu thì không còn trong sáng dù đó là màu gì đi nữa.

Nhân mùa Phật đản, chúng ta hãy chiêm ngưỡng Đức Phật trong cách nhìn trung thực và trong sáng nhất mà những đôi mắt phàm phu của chúng ta có thể có được. Trong quá trình phát triển, tùy theo thời đại và quốc độ mà xuất hiện những chủ trương và quan điểm, những tông phái và triết thuyết nhưng tất cả đều là lịch sử, là dạng ‘tài liệu bậc hai’. Phật là Phật, thế thôi. Điều trọng yếu là mỗi hành giả có một Đức Phật cho chính mình, phù hợp với mình, để có thể ‘cứu độ’ được mình. Đức Phật đó có thể là một Đức Phật mang chiều kích của vũ trụ, của nguyên lý tối hậu vĩnh hằng biến mãn hay là một Đức Phật bình dị, gần gũi với đôi chân trần còn lấm tấm những hạt bụi đường khi Ngài trì bình khất thực. Đức Phật đó cũng có thể là một dạng kết hợp phong phú đa sắc thái miễn là tạo nên sức phấn chấn và là nguồn cảm hứng bất tuyệt cho mỗi một hành giả trên con đường tìm về bến giác. Cuối cùng, khi vị hành giả thật sự đạt được giải thoát giác ngộ thì chắc chắn Phật là Phật, thế thôi.

Thích Minh Thành Phú

Tin khác:
Trang ( 2/2) : 1 | 2
   Văn hóa Phật giáo
Bình Dương: Chùa Hội An trang nghiêm tổ chức Đại lễ kỳ siêu Tiết Thanh minh

Hằng năm, cứ vào khoảng tháng 3 âm lịch có một ngày lễ gọi là Tiết Thanh Minh. Lễ hội mang ý nghĩa hết sức đặc biệt của nhân dân Việt Nam thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, một đạo lý mang tính nhân văn sâu sắc trong đời sống tâm linh của người Việt từ bao đời nay. Đây là một trong những ngày lễ quan trọng của người Việt, là dịp để con cháu “đền ơn đáp nghĩa” và tưởng nhớ công ơn của tổ phụ, của những người đi trước, và là sợi dây liên kết tâm linh giữa những người sống và người đã khuất.

Bình Dương: Ban Thường trực Ban Trị sự Phật giáo tỉnh họp thường kỳ, thảo luận chuẩn bị An cư Kiết hạ PL.2566

Sáng ngày 02/4/2022, tại Trung tâm Văn hoá Tượng Phật Niết Bàn - chùa Hội Khánh (phường Phú Cường, TP. Thủ Dầu Một), Ban Thường trực BTS GHPGVN tỉnh Bình Dương đã tiến hành phiên họp thường kỳ, để triển khai các hoạt động Phật sự thời gian tới và thảo luận kế hoạch chuẩn bị An cư Kiết hạ PL.2566 – DL.2022.

Ban Thông tin Truyền Thông Phật giáo tỉnh và Hội Hữu nghị Việt Nam tỉnh Bình Dương tổ chức chuyến đi hoạt động từ thiện tại Gaya - Ấn Độ

Thực hiện chương trình phối hoạt động đã được ký kết, Ban Thông tin Truyền thông GHPG Việt Nam tỉnh Bình Dương và Hội Hữu nghị Việt Nam tỉnh Bình Dương đã vận động Hội viên Hội Hữu nghị Việt Nam - Ấn Độ và Y Bác sỹ, Nhân viên Bệnh viện Đa khoa Medic tỉnh tổ chức chuyến đi hoạt động từ thiện, văn hoá, tính ngưỡng tâm linh tại Gaya - Ấn Độ từ ngày 27-31/3/2022.

Bình Dương: Lễ ký kết phối hợp hoạt động của Ban TT-TT Phật giáo tỉnh với Hội Hữu nghị Việt Nam - Ấn Độ tại tỉnh Bình Dương giai đoạn 2022-2027

Chiều ngày 23/02/2022, tại Trung tâm Văn hoá Tượng Phật Niết Bàn - chùa Hội Khánh (phường Phú Cường, TP. Thủ Dầu Một), Ban Thông tin Truyền thông GHPGVN tỉnh Bình Dương đã diễn ra lễ ký kết chương trình phối hợp hoạt động giữa Ban TT-TT với Hội Hữu nghị Việt Nam - Ấn Độ tại tỉnh Bình Dương giai đoạn 2022-2027, đồng thời triển khai các hoạt động Phật sự trong thời gian tới.

Bình Dương: Trang nghiêm lễ tưởng niệm Đức Thánh Tổ Ni Đại Ái Đạo và công bố quyết định nhân sự Phân ban Ni giới tỉnh nhiệm kỳ 2022-2027

Sáng ngày 10/03/2022 (nhằm ngày 08/02 năm Nhâm Dần), Phân ban Ni giới GHPGVN tỉnh Bình Dương đã trang nghiêm cử hành lễ tưởng niệm Đức Thánh Tổ Ni Đại Ái Đạo và chư Tôn Trưởng lão tiền bối Ni Việt Nam hữu công tại chùa Từ Huệ (xã Lai Hưng, huyện Bàu Bàng), đồng thời công bố quyết định nhân sự Phân ban Ni giới tỉnh nhiệm kỳ 2022-2027.

THÔNG BÁO TỔ CHỨC ĐẠI GIỚI ĐÀN THIỆN AN

Căn cứ tinh thần Nghị quyết Đại hội Đại biểu Phật giáo tỉnh Bình Dương, lần thứ X nhiệm kỳ 2022 -2027; - Căn cứ chương trình hoạt động Phật sự năm 2022 của Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Bình Dương; - Được sự chấp thuận của Ban Thường trực Hội đồng Trị sự GHPGVN, Ban Tăng sự Trung ương GHPGVN về việc cho phép Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Bình Dương tổ chức Đại Giới đàn Thiện An; - Được sự cho phép của Sở Nội vụ (Ban Tôn giáo) tỉnh Bình Dương; Ban Thường trực Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Bình Dương trang nghiêm tổ chức Đại Giới đàn Thiện An cho Tăng Ni có đủ điều kiện thọ giới tu học như sau:

Bình Dương: Ban Thường trực Ban Trị sự Phật giáo tỉnh triển khai Phật sự đầu năm Nhâm Dần – 2022

Sáng ngày 04/03/2022, tại Trung tâm Văn hoá Tượng Phật Niết Bàn - chùa Hội Khánh (phường Phú Cường, TP. Thủ Dầu Một), Ban Trị sự GHPGVN tỉnh diễn ra cuộc họp định kỳ của toàn Ban trị sự nhiệm kỳ X, để triển khai hoạt động Phật sự sắp tới của Phật giáo tỉnh, dưới sự chủ trì của Hòa thượng Thích Huệ Thông - Phó Tổng Thư ký HĐTS, Chánh Văn phòng II Trung ương Giáo hội, Trưởng ban Trị sự GHPGVN tỉnh Bình Dương.

Ban Thông tin Truyền thông Phật giáo tỉnh Bình Dương ra mắt nhân sự nhiệm kỳ mới 2022 -2027

Chiều ngày 20/02/2022, tại Trung tâm Văn hoá Tượng Phật Niết Bàn - chùa Hội Khánh (phường Phú Cường, TP. Thủ Dầu Một), đã diễn ra phiên họp công bố và ra mắt nhân sự Ban Thông tin Truyền thông GHPGVN tỉnh Bình Dương nhiệm kỳ 2022 -2027, dưới sự chủ trì phiên họp của ĐĐ.Thích Thiện Hưng - Phó ban Trị sự kiêm Trưởng ban Thông tin Truyền thông Phật giáo tỉnh, cùng chư Tôn đức Tăng Ni thành viên trong Ban TTTT tỉnh đồng tham dự.

Bình Dương: Họp mặt đầu xuân Nhâm Dần 2022 và khánh tuế chư Tôn đức trong Thường trực Ban Trị sự Phật giáo tỉnh

Lại một mùa xuân nữa trở về trên quê hương đất Việt, xuân Nhâm Dần 2022. Trong không khí hân hoan tưng bừng đón chào Tết nguyên đán, Tết cổ truyền của dân tộc, đây là dịp để cho tất cả mọi người quay về sum hợp bên gia đình, bên tổ tiên, ông bà, cha mẹ và bạn bè, chúc tụng nhau những gì tốt đẹp nhất, và điều đó đã trở thành nét văn hoá độc đáo từ ngàn đời của dân tộc.

Bình Dương: Lãnh đạo Thành ủy, HĐND, UBND, UBMTTQVN TP. Thủ Dầu Một chúc mừng năm mới đến Phật giáo tỉnh

Trước thềm năm mới xuân Nhâm Dần, chiều ngày 27/01/2022, đoàn lãnh đạo Thành uỷ, HĐND, UBND, UBMTTQ TP. Thủ Dầu Một do Ông Nguyễn Văn Đông - Ủy viên Thường vụ Tỉnh uỷ, Bí thư Thành uỷ TP.Thủ Dầu Một làm trưởng đoàn; Bà Nguyễn Thu Cúc - Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân (UBND) TP. Thủ Dầu Một; cùng các thành viên trong đoàn đã đến thăm và chúc mừng năm mới tới Thường trực Ban Trị sự Phật giáo tỉnh Bình Dương tại VP. Ban Trị sự - Tổ đình Hội Khánh (phường Phú Cường, TP. Thủ Dầu Một).

van nghe chao mung hoi thao hoang phap 2011
Vững niềm tin Phật - Clip13
Xem thêm >>