Xây chùa văn hóa

                                                                                                                                                                 Bùi Hữu Dược - Vụ trưởng vụ Phật giáo

 Phật giáo là một thành tố quan trọng trong dòng chảy lịch sử Việt Nam. Gần hai ngàn năm có mặt ở nước ta, tư tưởng triết lý Phật giáo đã thấm sâu vào đời sống của đông đảo nhân dân. Ngôi chùa càng ngày càng phổ biến ở những làng quê Việt,  Đất vua chùa làng, phong cảnh Bụt”. Do tính nhân văn, khoan dung và phù hợp với lối sống của người Việt, ngay từ đầu khi Phật giáo truyền vào nước ta đã được người dân chấp nhận và càng ngày ngôi chùa càng trở nên yêu dấu hơn, gắn bó với người dân mỗi làng quê.

“Làng tôi nhỏ bé xinh xinh,
Chung quanh có lũy tre xanh rườm rà,
Trong làng san sát nóc nhà,
Ðình làng lọp ngói có vài cây cau,
Chùa làng rêu phủ mái nâu
Dân làng thờ cúng để cầu bình an”.
(Ca dao Việt Nam)

Có lẽ bởi ngôi chùa gắn bó với cộng đồng như thế mà chùa Nhất trụ ( chùa Một cột), ngôi chùa được xây  từ thời Lý, toạ lạc giữa đất kinh kỳ Thăng Long ( Hà Nội), đã trở thành biểu tượng văn hoá, biểu tượng của của Quốc gia. Ngôi chùa chứa đựng hồn của dân tộc, vừa thân thương gần gũi, vừa tình cảm sâu lắng. Như Mãn Giác Thiền sư  đã viết:

Mái chùa che chở hồn dân tộc,

Nếp sống muôn đời của tổ tông”.

Việt Nam hiện có  gần 17.000 ngôi chùa, trong đó trên 14.500 chùa đã tham gia sinh hoạt trong tổ chức Giáo Hội Phật giáo Việt Nam ( GHPGVN). Số chùa chưa tham gia sinh hoạt trong tổ chức GHPGVN, đa  phần  là chùa  làng chưa có sư, một số chùa có từ xa xưa do gia đình phát tâm xây và thờ Phật, dân gian quen gọi là chùa tư và chỉ còn số ít chùa có sư nhưng chưa tham gia sinh hoạt trong Giáo Hội. Chùa là cơ sở hoạt động của Phật giáo. Tuy nhiên do đặc tính dung hợp của Phật giáo, có nhiều ngôi chùa Việt Nam ngoài thờ Phật còn thờ thần, thờ tam giáo (Phật, Lão,Khổng)…., song trong phối thờ chung ấy bao giờ Phật cũng được đặt ở vị trí trang trọng nhất.

Ngôi chùa là nơi thờ Phật và truyền bá Phật giáo, nhưng từ xa xưa trong  chùa đã thực hiện nhiều chức năng và đã có những đóng góp khá tích cực cho các lĩnh vực đời sống xã hội. Thời kỳ đầu Phật giáo mới vào Việt nam, xã hội lúc đó còn nhiều hạn chế về văn tự, chữ viết, chùa trở thành trường học mà nhà sư là thầy giáo dạy cho tín đồ biết chữ để đọc được kinh sách, hiểu giáo lý kinh điển. Nhờ có việc dạy chữ trong chùa, khi Phật giáo phải về các vùng quê, con em nông dân có cơ hội học chữ để  hiểu biết, giúp cho việc giao lưu, trao đổi, nhiều người sau khi có chữ đi thi đỗ đạt làm quan hoặc mở trường dạy cho những người khác; trai đinh có chữ đi lính nhiều người trở thành tướng soái,…. Trong lĩnh vực dạy chữ ngay từ buổi đầu truyền bá vào nước ta cho tới tận ngày nay ở nhiều nơi, đặc biệt là vùng đồng bào Khmer, Phật giáo vẫn tiếp tục việc dạy chữ cho con em tín đồ biết chữ để học kinh sách và duy trì chữ viết ngôn ngữ, duy trì truyền thống  của dân tộc. Chùa còn là trung tâm văn hoá, nơi tổ chức hội chùa, giao lưu, trao đổi học thuật, đạo đức lối sống, nơi gặp gỡ của những người cùng chung tín ngưỡng, nơi hội tụ chia sẽ tình cảm của những người con quê hương khi tết đến xuân về. Nhiều ngôi chùa còn là từ đường nơi gửi gắm thờ cúng tổ tiên ông bà, người thân sau khi quá cố. Chùa còn là bảo tàng, nơi lưu giữ những hiện vật những kỹ niệm của một làng quê hay một vùng quê trong nhiều giai đoạn lịch sử khác nhau. Chùa  là nơi tư vấn về cuộc sống cho dân làng và tín đồ thập phương thông qua việc xem ngày tháng làm các công việc của gia đình, cộng đồng như  hiếu, hỉ, và rất nhiều những việc khác…Chùa là trạm thông tin về những việc có tính thời sự, là nơi tuyên truyền về chủ trương, chính sách, pháp luật, nơi dạy nghề hướng nghiệp cho con em tín đồ. Ngôi chùa làng với sự trụ trì của vị sư có đạo hạnh và sự hiểu biết về kinh điển giáo lý đức Phật, sự hiểu biết về nhiều lĩnh vực trong đời sống xã hội đã trở thành nơi nương tựa về tâm linh, đạo đức của cả làng vì thế chùa trở thành trung tâm của làng:

 Chùa là bùa làng” hay “Sư chùa là bùa làng”.

Từ xa xưa đã không ai phủ nhận  giá trị của ngôi chùa trong cuộc sống cộng đồng làng quê Việt Nam và tới hôm nay nhiều ngôi chùa vẫn đang tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong phát huy những giá trị tốt đẹp của Phật giáo đối với xã hội. Song điều đáng quan tâm đối với Phật giáo hiện nay, một tôn giáo được truyền vào Việt nam đã lâu, tôn giáo yêu nước, gắn bó cùng dân tộc, tôn giáo có truyền thống tự hào bởi những đóng góp cho công cuộc giữ nước và xây dựng đất nước, tôn giáo theo phương châm “ Duy tuệ thị nghiệp” có nghĩa là lấy trí tuệ làm sự nghiệp nhưng trong không ít chùa hiện đang diễn ra nhiều việc trái với giáo lý của Phật giáo để những người có tâm với đạo hôm nay phải trăn trở, lo lắng. Nhiều chùa có sư trụ trì nhưng ít lo giảng kinh, thuyết pháp để nâng cao nhận thức cho tín đồ, không hướng dẫn cho tín đồ tu học theo Phật pháp mà chú trọng vào việc tổ chức một số hoạt động mang tính mê tín dị đoan đã bị xã hội lên án như việc cuốn hút nhiều người từ nông thôn cho tới thành thị tin theo việc dâng sao giải hạn, tổ chức các khoá lễ đất, lễ nhà, lễ cầu an…, với chi phí mua sắm vàng mã, lễ vật khá tốn kém, một số chùa sư trụ trì không lo tới việc tu học để có trí, có đức làm gương cho việc tu tập của tín đồ, phật tử mà chỉ lo việc cúng, lễ.

Vẫn biết, Đức Phật dạy phải tuỳ duyên, tuỳ thời, khế lý, khế cơ,… khi người đến với chùa còn sơ cơ phải biết làm cho họ tịn, theo, rồi từng bước giúp họ hiểu Phật pháp và hành theo giáo lý của Phật, qua đó dần dần họ bỏ nếp nghĩ, thói quen chưa phù hợp. Trong lúc nhiều người đến chùa chưa hiểu giáo lý Phật giáo, còn có nhu cầu tín ngưỡng chưa phù hợp với Phật giáo, trụ trì có thể giúp họ thực hiện nhu cầu của họ, nhưng cũng phải cho họ biết việc tin và làm của họ chưa đúng chánh tín, cần phải sửa cho đúng với chánh tín Phật giáo. Không thể kéo dài mãi, để tín đồ nhân dân đến chùa năm sau đông hơn và mê tín nhiều hơn năm trước.

Người trụ trì chùa chân chính và hiểu biết phải hướng nhân dân, hướng tín đồ tới việc làm chánh tín, không thể đồng tình hoặc im lặng trước sự thiếu hiểu biết của nhân dân, của tín đồ để  họ mãi tới chỗ mê tín vừa không giúp dân tìm được an lạc vừa làm cho dân tốn kém tiền của, mất thời gian. Trong chùa để xảy ra việc đó dân đã thiếu hiểu biết nhưng sư cũng thiếu bản lĩnh và năng lực. Việc làm trái với chánh tín Phật giáo của ít người còn dễ sửa, nếu phát triển sâu rộng trong xã hội sẽ là tai hại khôn lường. Nó sẽ làm cho tha hoá Phật giáo, gây ảnh hưởng xấu tới tổ chức Phật giáo hôm nay và suy yếu Phật giáo trong lâu dài,  làm hại cho đất nước bởi nhân dân sa vào tham đắm, mê tín dị đoan thì trí cũng suy mà vật chất cũng hao tổn.

Trước thực trạng ấy, thiết nghĩ trong tổ chức Giáo Hội Phật giáo Việt nam cũng nên có những quy định, có biện pháp để hạn chế, dần đưa hoạt động mê tín ra khỏi chùa, trả thanh tịnh lại cho chùa Phật giáo, xây dựng chùa đúng với nơi thờ Phật nơi thực hành tín ngưỡng tâm linh từ bi mà trí tuệ. Sau khi đất nước thống nhất, Bắc Nam liền một giải, giao lưu thông thương của mọi người ngày một thuận lợi. Đối với Phật giáo từ khi có tổ chức chung là Giáo hội Phật giáo Việt Nam, tuyệt đại đa số các ngôi chùa trong cả nước tham gia vào tổ chức chung, các vị sư có điều kiện học tập, có điều kiện để giao lưu trong nước, ngoài nước, để học hỏi nâng cao trình độ về nhiều mặt. Hoạt động của Phật giáo ở khắp các địa phương đã có những thay đổi rất tích cực trong các hoạt động thực hiện theo phương châm “ Tốt đời, đẹp đạo” được trong và ngoài nước đánh giá cao, song việc xây dựng một mô hình chùa chuẩn mực điển hình cho chùa Việt Nam về hình thức cũng như nội dung hoạt động chưa được chú trọng, đặc biệt về nội dung hoạt động chưa có quy chuẩn chung nào cụ thể. Cũng thật khó tìm mẫu chung cho mọi ngôi chùa bởi vì “ Đất lề, quê thói” song  không phải vì thế mà tuỳ tiện trong xây dựng và tổ chức hoạt động sinh hoạt của chùa. Chùa có sư trụ trì phải lấy giáo lý, giới luật của Phật làm gốc, chùa có sư trụ trì phải lấy quy định của tổ chức Giáo Hội làm cơ sở, lấy Pháp luật của Nhà nước làm căn cứ để duy trì thực hiện các hoạt động trong chùa.

Trong một ngôi chùa hiện nay có sư trụ trì, sư trụ trì giữ vai trò hết sức quan trọng trong hướng dẫn tín đồ và tổ chức thực hiện những hoạt động để đảm bảo ngôi chùa là hình ảnh thu nhỏ của Giáo hội Phật giáo Việt Nam: Sư trụ trì chịu trách nhiệm quản trị vật chất, quản lý con người trong chùa; thực hiện nghi lễ; hoằng pháp; hướng dẫn tín đồ tu học; đối nội với các sư với tín đồ, đối ngoại với chính quyền với xã hội; xây dựng, tu bổ chùa; tổ chức các hoạt động  gây quỹ, làm từ thiện; … Để một ngôi chùa hoạt động  có hiệu quả, sư trụ trì phải có rất nhiều năng lực, quan trọng là  năng lực quy tụ tập hợp tín đồ, đưa tín đồ đi  đúng con đường chánh tín của Đức Phật.

Tại thời điểm hiện nay, trong bối cảnh xã hội đa tôn giáo,  việc có đủ nhận thức và bản lĩnh để  thực hiện đúng chánh tín và phát huy tính tích cực của Phật giáo có ý nghĩa rất lớn. Vừa đảm bảo khẳng định giá trị chân thực, sự vững vàng của Phật giáo trước làn sóng đa tôn giáo, vừa chứng tỏ vị thế vững vàng, vai trò nòng cốt của Phật giáo Việt Nam, tôn giáo có truyền thống lâu đời gắn bó đồng hành cùng dân tộc, vừa làm tấm gương đoàn kết các tôn giáo cùng nhân dân xây dưng cuộc sống ấm no hạnh phúc. Để làm được điều đó cùng với cố gắng nhằm nâng cao nội lực của Phật giáo thì Nhà nước và nhân dân  cũng cần có thái độ đúng mực và hành động phù hợp để trợ duyên cùng Phật giáo.


Tin khác:
Trang ( 2/2) : 1 | 2
   Văn hóa Phật giáo
Bình Dương: Khen thưởng các chức sắc Phật giáo có nhiều đóng góp cho công tác phòng chống dịch COVID-19

Sáng ngày 04/10/2021, tại Văn phòng Ban Trị sự - Tổ đình Hội Khánh (phường Phú Cường, TP. Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương) đoàn Thành ủy thành phố Thủ Dầu Một đến thăm và trao tặng bằng khen biểu dương tập thể và các cá nhân Ban Trị sự GHPGVN tỉnh, đã có nhiều đóng góp cho công tác phòng chống dịch Covid-19 trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một.

Bình Dương: Phật giáo tỉnh ủng hộ chương trình “Sóng và máy tính cho em”

Hưởng ứng lời kêu gọi của Trung ương GHPGVN và Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Bình Dương phát động chương trình “Sóng và máy tính cho em”. Sáng ngày 29/9/2021 tại Trụ sở Văn phòng Ban Trị sự - chùa Hội Khánh (phường Phú Cường, TP. Thủ Dầu Một), Thường trực Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Bình Dương đã trao tặng 100 triệu đồng ủng hộ chương trình “Sóng và máy tính cho em” đến Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh.

Bình Dương: Bí thư Tỉnh uỷ thăm và làm việc tại Khu cách ly điều trị bệnh nhân COVID-19 Chùa Hội Khánh

Sáng ngày 26/9/2021, Ông Nguyễn Văn Lợi - Uỷ viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh uỷ Bình Dương cùng đoàn cán bộ, lãnh đạo Tỉnh uỷ đã đến thăm và làm việc tại Khu cách ly, điều trị bệnh nhân COVID-19 và Trạm y tế lưu động tại Tổ đình Chùa Hội Khánh.

Chùa Giác Ngộ - Quỹ Đạo Phật Ngày Nay trao tặng vật tư y tế hỗ trợ bệnh nhân F0 cho Phật giáo tỉnh Bình Dương

Ngày 23/8/2021, Chùa Giác Ngộ - Quỹ Đạo Phật Ngày Nay đã trao tặng 1.000 phần quà vật tư y tế hỗ trợ bệnh nhân F0 các khu cách ly tập trung do HT. Thích Huệ Thông - Phó Tổng Thư ký HĐTS, Chánh Văn phòng II Trung ương Giáo hội, Trưởng ban Trị sự GHPGVN tỉnh Bình Dương trân trọng tiếp nhận tại Trung tâm Văn hóa tượng Phật Niết bàn chùa Hội Khánh (phường Phú Cường, TP. Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương).

Bình Dương: Lễ xuất quân đầu tiên cho 50 tình nguyện viên tham gia hỗ trợ tuyến đầu phòng, chống dịch COVID-19

Hưởng ứng lời kêu gọi của Trung ương GHPGVN, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh và Ban Trị sự Phật giáo tỉnh Bình Dương, sáng 23/8/2021, tại Hội trường Trung tâm Văn hóa tượng Phật Niết bàn chùa Hội Khánh (phường Phú Cường, TP. Thủ Dầu Một), trang trọng tổ chức lễ xuất quân lực lượng tình nguyện Phật giáo đợt đầu tiên tham gia hỗ trợ các hoạt động tình nguyện nơi tuyến đầu chống dịch COVID-19 trên địa bàn tỉnh Bình Dương.

Bình Dương: Ban Thường trực Phật giáo tỉnh trang nghiêm tổ chức Đại lễ Phật Đản PL.2565

Trước tình hình dịch bệnh Covid-19 đang diễn biến rất phức tạp, do đó Đại lễ Phật đản năm nay được cử hành trọng thể, trang nghiêm trong phạm vi nội bộ, số lượng người tham dự hạn chế, nhưng vẫn giữ được sự trang nghiêm, thành kính hướng về ngày Đức Thế Tôn thị hiện. Đại lễ Phật Đản là dịp để khẳng định sự trong sáng của giáo lý đạo Phật, sự đóng góp của Phật giáo trong sự phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời đây cũng là dịp mà tất cả những người con Phật trên khắp hành tinh đều hân hoan kính mừng ngày đản sinh của Đức Từ Phụ Thích Ca Mâu Ni.

Bình Dương: Các cơ quan, ban ngành tỉnh thăm, chúc mừng Đại lễ Phật đản PL.2565

Hòa trong bầu không khí Phật giáo cả nước đang hướng về ngày Đại lễ kỷ niệm Đức Phật đản sinh, một sự kiện văn hóa tâm linh quan trọng mang giá trị tư tưởng cao đẹp của toàn nhân loại, đồng thời kỷ niệm 40 năm ngày thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam (07/11/1981 – 07/11/2021). Sáng ngày 25/5/2021 (nhằm ngày 14/04 năm Tân Sửu), tại chùa Hội An (phường Hòa Phú, TP. Thủ Dầu Một), phái đoàn lãnh đạo Tỉnh ủy, HĐND, UBND, UBMTTQVN tỉnh Bình Dương đã đến vấn an chư Tôn đức lãnh đạo Ban Trị sự GHPGVN tỉnh và chúc mừng Đại lễ Phật Đản PL. 2565.

Bình Dương: Đại hội Đại biểu Phật giáo huyện Dầu Tiếng lần V nhiệm kỳ 2021 – 2026

Đại hội Đại biểu Phật giáo huyện Dầu Tiếng lần thứ V, nhiệm kỳ 2021-2026, chủ đề “Kỷ cương, Trách nhiệm, Đoàn kết, Phát triển” chính thức khai mạc trọng thể vào lúc 08 giờ 00 ngày 09/04/2021 (nhằm ngày 28/02 năm Tân Sửu) tại hội trường Văn phòng Ban Trị sự GHPGVN huyện - Tịnh xá Ngọc Thọ (thị trấn Dầu Tiếng, huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương).

Bình Dương: Đại hội Đại biểu Phật giáo thị xã Tân Uyên nhiệm kỳ IX (2021 – 2026)

Sáng ngày 04/04/2021 (nhằm ngày 23/02 năm Tân Sửu), tại chùa Phước Lâm ( phường Uyên Hưng, thị xã Tân Uyên, tỉnh Bình Dương), Ban Trị sự GHPGVN thị xã Tân Uyên đã diễn ra Đại hội Đại biểu Phật giáo nhiệm kỳ IX (2021 – 2026) và đưa ra các phương hướng hoạt động trong nhiệm kỳ mới.

Bình Dương: Phiên họp định kỳ của Ban Trị sự Phật giáo tỉnh

Chiều ngày 01/04/2021, Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Bình Dương đã diễn ra phiên họp định kỳ tại Văn phòng Ban Trị sự - chùa Hội Khánh (phường Phú Cường, TP.Thủ Dầu Một) để báo cáo công tác Phật sự trong thời gian qua và triển khai kế hoạch hoạt động cho những tháng tiếp theo.

van nghe chao mung hoi thao hoang phap 2011
Vững niềm tin Phật - Clip13
Xem thêm >>