Khi tôi học đạo

Ngày xưa khi còn là chú điệu mới học đệ ngũ, trong những buổi hầu trà tôi nghe quí Thầy đàm đạo với nhau về một đề tài từ một bộ kinh hay một cuốn sách thiền nào đó, mà ý chính là thế này: “Khi tôi chưa học đạo, tôi thấy núi là núi; sông là sông; khi tôi học đạo tôi thấy núi không phải là núi, sông không phải là sông; sau khi học đạo xong tôi lại thấy núi là núi, sông là sông”. Tôi nghe mà chẳng hiểu chi dù có vắt óc suy nghĩ. Về sau học môn triết Tây, nghe giáo sư giảng về cái Ta (le moi), tôi nhớ có một ý rất triết mà cũng rất thơ: “tôi không thể ngồi bên cửa sổ để nhìn tôi đi qua đường”. Những ghi nhận đó cứ đeo đẳng mãi trong đầu và tôi chẳng tự tin là mình hiểu những ý trên là đúng hay không.

Tại sao khi chưa học đạo thấy núi là núi, sông là sông; đến khi học đạo thấy núi không phải là núi, sông không phải là sông; khi học đạo xong lại thấy núi là núi sông là sông? Sau nhờ học Duy Thức vấn đề mới được giải mã.

Thì ra thế giới với thiên hình vạn trạng trong đó con người cùng muôn vật chung sống, theo Duy thức học đó là thế giới của “ý ngôn cảnh”. Cảnh chỉ cho thiên hình vạn trạng, ý chỉ cho ý tưởng, ý niệm và ngôn chỉ cho ngôn cú danh xưng.

Khi tắm dưới sông ai cũng cảm nhận được cảm giác mát dịu của dòng sông, và mặc nhiên không ai bận tâm đặt vấn đề là có dòng sông hay không có dòng sông; nếu có, thì cái gì là dòng sông? Nếu không thì tại sao? Có lẽ vì không quan tâm truy cứu nên ai cũng thấy núi là núi sông là sông; nếu quan tâm truy cứu ta sẽ thấy cái được gọi là sông với dòng nước chảy, thực thì đó không hẳn là sông hay dòng sông.

Thứ nhất, nếu một người từ lúc sinh ra đến khi trưởng thành chưa hề nghe ai nói đến từ sông. Cũng không được ai dẫn đến và chỉ cho thấy con sông hay dòng sông, chắc chắn người ấy khi tình cờ gặp phải dòng sông họ sẽ ngớ ra không hiểu và gọi được dòng sông họ đang thấy là cái gì.

Thứ hai, ngay những người từng nghe, thấy và tắm dưới sông đi nữa họ cũng không thể gọi đúng tên cái thực tại mà họ đang đắm mình trong đó, bởi danh từ dòng sông hay dòng nước sông thuần tuý chỉ là danh ngôn được dùng để miêu tả vấn đề, chứ danh ngôn bản thân nó hoàn toàn không phải là vấn đề.

Thứ ba, cái được gọi là sông hay dòng sông kỳ thực là không có, bởi dòng sông mà ta đang tắm, nếu phân tích về mặt vật lý thì không có cái gì là dòng sông. Dòng sông là sự kết tụ của vô số những phân tử nước, tách rời tất cả những phân tử nước ấy đi dòng sông sẽ còn là hư vô, và như ta biết trong mỗi một phân tử nước luôn phải hội đủ hai thành tố là Hydro và Ôxy (H2O) . Thiếu một trong hai thành tố này sẽ không có sự xuất hiện của một phân tử nước, chưa kể là phân tử nước chỉ có và tồn tại trong môi trường thích hợp, trong một môi trường không thích hợp ngay cả một phân tử nước cũng không thể có nói chi là có cả một dòng sông!

Như vậy, danh từ dòng sông được dùng để miêu tả một hiện tượng vật lý mà hiện tượng đó thực chất nó hoàn toàn không có thực thể cá biệt của riêng nó. Do đó, dòng sông chỉ thuần là vấn đề của ý ngôn cảnh, tức hiện tượng vật lý chỉ tồn tại trong phạm trù của tư tưởng và ngôn ngữ của sự hiểu biết và phân biệt của sự nhận thức hay của Thức mà thôi, chớ hiện tượng vật lý không tồn tại bên ngoài sự hiểu biết và phân biệt của Thức. Theo Duy Thức học, ngôn ngữ và tư tưởng hay sự hiểu biết và phân biệt của thức được sinh khởi từ “danh ngôn chủng tử”. Danh ngôn chủng tử hay hạt giống của tư tưởng và ngôn ngữ từ vô thỉ đến giờ huân tập vào tạng thức chúng ta và đã thành tập khí, tức thói quen vốn có từ muôn kiếp nghìn đời; và rồi chúng ta dùng tập khí danh ngôn chủng tử này để nhận biết và phân biệt hiện tượng vật lý. Chứ kỳ thực chúng ta hoàn toàn không biết được gì về hiện tượng của thế giới vật thể. Nói cách khác, chúng ta nhận biết là nhận biết về chính những dữ kiện tri thức mà chúng ta tích lũy được qua quá trình thu thập kiến thức của chúng ta mà thôi, chứ chúng ta không thể nhận biết thế giới vật thể bằng chính những gì thuộc về thế giới vật thể.

Luận Thành Duy Thức: Chủ thể nhận thức cho rằng sự nhận thức chỉ xảy ra khi có đối tượng bị nhận thức, thực thì chủ thể nhận thức không thể nhận thức được đối tượng bị nhận thức, chủ thể nhận thức chỉ nhận thức được những khái niệm, những ý tưởng của chính bản thân của chủ thể nhận thức có được về đối tượng bị nhận thức, chứ chủ thể nhận thức không thể hóa thân vào đối tượng bị nhận thức (khách thể) để nhận biết những gì được nội hàm trong đối tượng bị nhận thức. (năng thủ bỉ giác, diệc bất duyên bỉ, thị năng thủ cố, như duyên thử giác).

Quả đúng là khi tôi học đạo tôi thấy núi không phải là núi, sông không phải là sông. Vậy núi, sông trước mắt thì sao? Núi sông trước mắt theo Duy thức học đó là hiện tượng y tha khởi, theo Hoa Nghiêm tông đó là duyên khởi hay duyên sinh, mà duyên sinh thì vô tự tánh, tức duyên sinh không tự có thể tánh riêng (“Pháp bất cô khởi trượng cảnh phương sanh”). Các pháp không thể độc lập sinh khởi mà phải nương nhau. Một cây bông lau mảnh khảnh yếu đuối không thể tự đứng trước gió được, nhưng một bụi bông lau nương dựa nhau có thể đứng vững giữa trời (như thúc lô phược).

Tỳ kheo Thích Tâm Trí
Chùa An Dưỡng - Vĩnh Thái, Nha Trang

Tin khác:
Trang ( 1/2) : 1 | 2
   Chuyện đạo đời
Bình Dương: Lễ tác pháp cúng dường nhân ngày Húy kỵ cố HT.Thích Tịch Chiếu

Vào lúc 08h30’ sáng ngày 02/7/2019 (nhằm ngày 30/5 năm Kỷ Hợi) tỉnh tại Trung tâm Văn hóa tượng Phật nhập Niết Bàn - chùa Hội Khánh (đường chùa Hội Khánh, TP. Thủ Dầu Một), Đại đức Thích Chơn Hạnh, Trụ trì chùa Tây Tạng cùng môn đồ pháp tử đã trang nghiêm thiết lễ cúng dường trai Tăng đến chư hành giả an cư nhân Lễ Húy kỵ cố HT.Thích Tịch Chiếu – Viện chủ chùa Tây Tạng.

Bình Dương: HT.Thích Giác Toàn thuyết giảng tại đạo tràng An cư Kiết hạ

Sáng ngày 02/7/2019 (nhằm ngày 30/5 năm Kỷ Hợi), HT.Thích Giác Toàn - Phó Chủ tịch HĐTS, Viện trưởng Viện nghiên cứu Phật học GHPGVN đã đến thăm và sách tấn bằng những lời dạy tâm huyết cho chư hành giả tại đạo tràng An cư Kiết hạ (ACKH) tổ đình Hội Khánh, đường chùa Hội Khánh, phường Phú Cường, TP.Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương.

Bình Dương: Lễ chung thất trai tuần cố HT. Thích Hồng Long

Vào ngày 27/6/2019 (nhằm ngày 25/5 năm Kỷ Hợi), tại chùa Tổ Long Hưng, khu phố 4, phường Tân Định, thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương, môn đồ pháp quyến đã long trọng tổ chức lễ chung thất trai tuần cho cố Hòa thượng Thích Hồng Long, hiệu Đồng Phùng – nguyên Trưởng ban Kiểm soát GHPGVN tỉnh Bình Dương, nguyên Trưởng ban Trị sự Phật giáo thị xã Bến Cát, Viện chủ chùa Tổ Long Hưng. Viên tịch vào lúc 16 giờ 30 ngày 10/5/2019 (nhằm mùng 06 tháng 4 năm Kỷ Hợi). Trụ thế: 69 tuổi. Hạ lạp : 49 năm.

Bình Dương: Phân ban Ni giới tỉnh thăm hạ trường chùa Bồ Đề Đạo Tràng

Chiều ngày 17/6/2019 (nhằm ngày 15/5 năm Kỷ Hợi), hạ trường chùa Bồ Đề Đạo Tràng, phường Bình Chuẩn, thị xã Thuận An đã trang nghiêm cung đón chư Tôn đức Ni trong Phân ban Ni giới GHPGVN tỉnh Bình Dương do Ni trưởng Thích Nữ Pháp Như – Phó BTS, Trưởng Phân ban Ni giới Phật giáo tỉnh làm trưởng đoàn đến viếng thăm và sách tấn Ni sinh của trường Trung cấp Phật học (TCPH) đang cấm túc an cư nơi đây.

Bình Dương: Lễ Bố tát, trì tụng Giới bổn nơi Trường hạ tổ đình Hội Khánh

Sáng ngày 17/6/2019 (nhằm 15/5 năm Kỷ Hợi), tại trú xứ An cư Kiết hạ tổ đình Hội Khánh, đường chùa Hội Khánh, TP. Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương, toàn thể Ban chức sự và chư hành giả An cư hạnh phúc khi được sự viếng thăm và chia sẻ pháp thoại của Hòa thượng Thích Trí Quảng - Phó Pháp chủ kiêm Giám luật HĐCM, Trưởng BTS GHPGVN TP.HCM.

Bình Dương: Kỳ Bố tát đầu tiên mùa An cư Kiết hạ PL.2563

Sáng ngày 02/6/2019 (nhằm 29/4 năm Kỷ Hợi), Ban tổ chức trường hạ tỉnh Bình Dương đã cung thỉnh Hòa thượng Chủ tịch HĐTS Trung ương GHPGVN quang lâm và sách tấn đến chư hành giả an cư tại tổ đình Hội Khánh (tượng Phật Niết bàn), đường chùa Hội Khánh, TP.Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương.

THÔNG BÁO NHẬN CHỨNG ĐIỆP THỌ GIỚI ĐẠI GIỚI ĐÀN MINH THIỆN 2019

Văn phòng Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Bình Dương, trân trọng thông báo đến tất cả các giới tử thọ giới tại Đại Giới Đàn Minh Thiện vào ngày 22, 23, 24, 25 tháng 03 năm 2019 (nhằm ngày 17,18,19,20 tháng 02 năm Kỷ Hợi), đã có chứng điệp thọ giới. Quý giới tử liện hệ với văn phòng để nhận chứng điệp.

Bình Dương: Ban Trị sự GHPGVN tỉnh tác pháp An cư Kiết hạ PL.2563 – DL.2019

Sáng ngày 20/5/2019 (nhằm 16/4 năm Kỷ Hợi), Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Bình Dương đã cử hành lễ tác pháp khai khóa An cư Kiết hạ PL.2563- DL.2019 cho gần 800 hành giả an cư trong toàn tỉnh tại Trung tâm Văn hóa tượng Phật nhập Niết Bàn - chùa Hội Khánh (đường chùa Hội Khánh, TP. Thủ Dầu Một).

Bình Dương: Hơn hàng chục ngàn người dự Đại lễ Phật đản Vesak tại chùa Hội An

Đại lễ Phật Đản là dịp để khẳng định sự trong sáng của giáo lý đạo Phật, sự đóng góp của Phật giáo trong sự phát triển Văn hóa - xã hội chung của đất nước và của tỉnh Bình Dương nói riêng. Vào lúc 18h30’, ngày 18/5/2019 (nhằm 14/4 năm Kỷ Hợi), hàng chục ngàn người đã đổ về chùa Hội An, phường Hòa Phú, TP. Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương để tham dự Đại lễ Phật đản Vesak 2019 do Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Bình Dương trọng thể tổ chức.

Bình Dương: Hân hoan diễu hành xe hoa chào mừng Đại lễ Phật đản

Hàng năm, mỗi khi mùa Phật đản trở về, Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Bình Dương luôn giữ gìn được những nét đẹp truyền thống như: Thắp hương tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ, khuyến khích Phật tử làm vườn Lâm Tỳ Ni tại gia, diễu hành xe hoa, bàn thờ hương án hai bên đường, rước kiệu Phật đản sinh. Vào đúng 17h00’, chiều ngày 18/5/2019 (nhằm 14/4 năm Kỷ Hợi), đoàn diễu hành xe hoa, rước kiệu Phật Đản sanh để chào mừng Đại lễ Phật đản Vesak PL. 2563 – DL. 2019.

van nghe chao mung hoi thao hoang phap 2011
Vững niềm tin Phật - Clip13
Xem thêm >>