Khi tôi học đạo

Ngày xưa khi còn là chú điệu mới học đệ ngũ, trong những buổi hầu trà tôi nghe quí Thầy đàm đạo với nhau về một đề tài từ một bộ kinh hay một cuốn sách thiền nào đó, mà ý chính là thế này: “Khi tôi chưa học đạo, tôi thấy núi là núi; sông là sông; khi tôi học đạo tôi thấy núi không phải là núi, sông không phải là sông; sau khi học đạo xong tôi lại thấy núi là núi, sông là sông”. Tôi nghe mà chẳng hiểu chi dù có vắt óc suy nghĩ. Về sau học môn triết Tây, nghe giáo sư giảng về cái Ta (le moi), tôi nhớ có một ý rất triết mà cũng rất thơ: “tôi không thể ngồi bên cửa sổ để nhìn tôi đi qua đường”. Những ghi nhận đó cứ đeo đẳng mãi trong đầu và tôi chẳng tự tin là mình hiểu những ý trên là đúng hay không.

Tại sao khi chưa học đạo thấy núi là núi, sông là sông; đến khi học đạo thấy núi không phải là núi, sông không phải là sông; khi học đạo xong lại thấy núi là núi sông là sông? Sau nhờ học Duy Thức vấn đề mới được giải mã.

Thì ra thế giới với thiên hình vạn trạng trong đó con người cùng muôn vật chung sống, theo Duy thức học đó là thế giới của “ý ngôn cảnh”. Cảnh chỉ cho thiên hình vạn trạng, ý chỉ cho ý tưởng, ý niệm và ngôn chỉ cho ngôn cú danh xưng.

Khi tắm dưới sông ai cũng cảm nhận được cảm giác mát dịu của dòng sông, và mặc nhiên không ai bận tâm đặt vấn đề là có dòng sông hay không có dòng sông; nếu có, thì cái gì là dòng sông? Nếu không thì tại sao? Có lẽ vì không quan tâm truy cứu nên ai cũng thấy núi là núi sông là sông; nếu quan tâm truy cứu ta sẽ thấy cái được gọi là sông với dòng nước chảy, thực thì đó không hẳn là sông hay dòng sông.

Thứ nhất, nếu một người từ lúc sinh ra đến khi trưởng thành chưa hề nghe ai nói đến từ sông. Cũng không được ai dẫn đến và chỉ cho thấy con sông hay dòng sông, chắc chắn người ấy khi tình cờ gặp phải dòng sông họ sẽ ngớ ra không hiểu và gọi được dòng sông họ đang thấy là cái gì.

Thứ hai, ngay những người từng nghe, thấy và tắm dưới sông đi nữa họ cũng không thể gọi đúng tên cái thực tại mà họ đang đắm mình trong đó, bởi danh từ dòng sông hay dòng nước sông thuần tuý chỉ là danh ngôn được dùng để miêu tả vấn đề, chứ danh ngôn bản thân nó hoàn toàn không phải là vấn đề.

Thứ ba, cái được gọi là sông hay dòng sông kỳ thực là không có, bởi dòng sông mà ta đang tắm, nếu phân tích về mặt vật lý thì không có cái gì là dòng sông. Dòng sông là sự kết tụ của vô số những phân tử nước, tách rời tất cả những phân tử nước ấy đi dòng sông sẽ còn là hư vô, và như ta biết trong mỗi một phân tử nước luôn phải hội đủ hai thành tố là Hydro và Ôxy (H2O) . Thiếu một trong hai thành tố này sẽ không có sự xuất hiện của một phân tử nước, chưa kể là phân tử nước chỉ có và tồn tại trong môi trường thích hợp, trong một môi trường không thích hợp ngay cả một phân tử nước cũng không thể có nói chi là có cả một dòng sông!

Như vậy, danh từ dòng sông được dùng để miêu tả một hiện tượng vật lý mà hiện tượng đó thực chất nó hoàn toàn không có thực thể cá biệt của riêng nó. Do đó, dòng sông chỉ thuần là vấn đề của ý ngôn cảnh, tức hiện tượng vật lý chỉ tồn tại trong phạm trù của tư tưởng và ngôn ngữ của sự hiểu biết và phân biệt của sự nhận thức hay của Thức mà thôi, chớ hiện tượng vật lý không tồn tại bên ngoài sự hiểu biết và phân biệt của Thức. Theo Duy Thức học, ngôn ngữ và tư tưởng hay sự hiểu biết và phân biệt của thức được sinh khởi từ “danh ngôn chủng tử”. Danh ngôn chủng tử hay hạt giống của tư tưởng và ngôn ngữ từ vô thỉ đến giờ huân tập vào tạng thức chúng ta và đã thành tập khí, tức thói quen vốn có từ muôn kiếp nghìn đời; và rồi chúng ta dùng tập khí danh ngôn chủng tử này để nhận biết và phân biệt hiện tượng vật lý. Chứ kỳ thực chúng ta hoàn toàn không biết được gì về hiện tượng của thế giới vật thể. Nói cách khác, chúng ta nhận biết là nhận biết về chính những dữ kiện tri thức mà chúng ta tích lũy được qua quá trình thu thập kiến thức của chúng ta mà thôi, chứ chúng ta không thể nhận biết thế giới vật thể bằng chính những gì thuộc về thế giới vật thể.

Luận Thành Duy Thức: Chủ thể nhận thức cho rằng sự nhận thức chỉ xảy ra khi có đối tượng bị nhận thức, thực thì chủ thể nhận thức không thể nhận thức được đối tượng bị nhận thức, chủ thể nhận thức chỉ nhận thức được những khái niệm, những ý tưởng của chính bản thân của chủ thể nhận thức có được về đối tượng bị nhận thức, chứ chủ thể nhận thức không thể hóa thân vào đối tượng bị nhận thức (khách thể) để nhận biết những gì được nội hàm trong đối tượng bị nhận thức. (năng thủ bỉ giác, diệc bất duyên bỉ, thị năng thủ cố, như duyên thử giác).

Quả đúng là khi tôi học đạo tôi thấy núi không phải là núi, sông không phải là sông. Vậy núi, sông trước mắt thì sao? Núi sông trước mắt theo Duy thức học đó là hiện tượng y tha khởi, theo Hoa Nghiêm tông đó là duyên khởi hay duyên sinh, mà duyên sinh thì vô tự tánh, tức duyên sinh không tự có thể tánh riêng (“Pháp bất cô khởi trượng cảnh phương sanh”). Các pháp không thể độc lập sinh khởi mà phải nương nhau. Một cây bông lau mảnh khảnh yếu đuối không thể tự đứng trước gió được, nhưng một bụi bông lau nương dựa nhau có thể đứng vững giữa trời (như thúc lô phược).

Tỳ kheo Thích Tâm Trí
Chùa An Dưỡng - Vĩnh Thái, Nha Trang

Tin khác:
Trang ( 1/2) : 1 | 2
   Chuyện đạo đời
Bình Dương: Các ban ngành, đoàn thể tỉnh chúc mừng Ban Trị sự nhân dịp Tết Nguyên tiêu

Sáng ngày 23/02/2021 (nhằm ngày 12 tháng Giêng năm Tân Sửu), tại Văn phòng Ban Trị sự – chùa Hội Khánh (phường Phú Cường, TP. Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương), đã hân hạnh đón tiếp Tỉnh đoàn – Hội Liên hiệp Thanh niên (LHTN) Việt Nam tỉnh, Thành ủy, UBND, HĐND, UBMTTQVN thành phố Thủ Dầu Một và Ban Dân vận Tỉnh ủy tỉnh Bình Dương đã đến thăm hỏi, chúc mừng chư Tôn đức Ban Trị sự Phật giáo tỉnh nhân dịp đầu Tết Nguyên tiêu (Rằm tháng Giêng) xuân Tân Sửu năm 2021.

Bình Dương: Chư Tôn đức Tăng Ni khánh tuế lãnh đạo Ban Trị sự Phật giáo tỉnh

Lại một mùa xuân nữa trở về trên quê hương đất Việt, xuân Tân Sửu 2021. Trong không khí hân hoan tưng bừng đón chào Tết nguyên đán, Tết cổ truyền của dân tộc, đây là dịp để cho tất cả chúng ta quay về sum hợp bên gia đình, bên tổ tiên, ông bà, cha mẹ và bạn bè, chúc tụng cho nhau những gì tốt đẹp nhất, và điều đó đã trở thành nét văn hoá độc đáo từ ngàn đời của dân tộc. Hoà trong niềm hỷ lạc vô biên của toàn dân tộc trên khắp mọi miền đất nước. Xuân cửa thiền vẫn là một mùa xuân bất tận, nơi lưu xuất những giá trị đạo đức văn hoá ngàn đời cho dân tộc.Vào sáng ngày 14/02/2021 (nhằm ngày mùng 3 tháng Giêng năm Tân Sửu), toàn thể Tăng Ni và Phật tử, chư Tôn đức xuất thân từ Tổ đình Hội Khánh, đệ tử, đệ tôn cùng vân tập về Tổ đình Hội ...

Bình Dương: Ban Trị sự GHPGVN TP. Thủ Dầu Một tổ chức Đại hội đại biểu Phật giáo nhiệm kỳ 2021 – 2026

PSO – Sáng ngày 26/01/2021 (nhằm ngày 14/12 năm Canh Tý), Ban Trị sự GHPGVN TP. Thủ Dầu Một đã chính thức khai mạc Đại hội Đại biểu Phật giáo lần thứ IX, nhiệm kỳ 2021 – 2026 tại chùa Hội An (phường Hòa Phú, TP.Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương).

HỘI CỰU CHIẾN BINH TRAO CĂN NHÀ NGHĨA TÌNH ĐỒNG ĐỘI

Sáng ngày 21/01/2021, tại ấp Thanh Tân, xã Thanh An, huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương diễn ra buổi trao tặng căn nhà nghĩa tình đồng đội cho gia đình ông Hồ Văn Hỷ. Căn nhà nghĩa tình đồng đội này do cố Đại tá Nguyễn Huy Thông, Trưởng phòng cứu nạn Quân khu 7 di nguyện tặng.

Bình Dương: Hội nghị Tổng kết công tác Phật sự năm 2020 của Ban Trị sự Phật giáo tỉnh

Sáng ngày 21/01/2021 (nhằm ngày 9 tháng Chạp năm Canh Tý), Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Bình Dương long trọng tổ chức Hội nghị Tổng kết công tác Phật sự năm 2020 và đề ra phương hướng hoạt động năm 2021 tại Trung tâm Văn hóa tượng Phật Niết bàn - chùa Hội Khánh (đường Chùa Hội Khánh, phường Phú Cường, TP. Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương).

Bình Dương: Tọa đàm với chủ đề: “Sứ mệnh Hoằng pháp thời đại mới” trong Hội nghị họp mặt Tăng Ni tốt nghiệp các khóa đào tạo Giảng sư từ khóa I đến khóa IX

Chiều ngày 26/12/2020, tại Trung tâm Văn hóa – Hội nghị Phật giáo của Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Bình Dương (phường Phú Cường, TP. Thủ Dầu Một), Hội nghị họp mặt toàn thể chư Tôn đức Tăng Ni đã tốt nghiệp các khóa đào tạo Giảng sư (từ khóa I đến khóa IX) tiếp tục với chương trình tọa đàm “Sứ mệnh Hoằng pháp thời đại mới”.

Bình Dương: Khai mạc Hội nghị họp mặt Tăng Ni tốt nghiệp các khóa đào tạo Giảng sư từ khóa I đến khóa IX và tọa đàm “Sứ mệnh Hoằng pháp thời đại mới”

Sáng ngày 26/12/2020, tại Trung tâm Văn hóa – Hội nghị Phật giáo của Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Bình Dương (phường Phú Cường, TP. Thủ Dầu Một), long trọng diễn ra lễ khai mạc Hội nghị họp mặt toàn thể chư Tôn đức Tăng Ni đã tốt nghiệp các khóa đào tạo Giảng sư (từ khóa I đến khóa IX), và chương trình tọa đàm “Sứ mệnh Hoằng pháp thời đại mới” của Ban Hoằng pháp Trung ương GHPGVN.

CHÚC MỪNG KỶ NIỆM 28 NĂM THÀNH LẬP BAN TÔN GIÁO TỈNH BÌNH DƯƠNG

Sáng ngày 16-12 (nhằm ngày 3-11- Canh Tý), tại Tổ đình chùa Hội Khánh, Văn phòng Ban Trị sự GHPGVN tỉnh, Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Bình Dương do HT. Thích Huệ Thông, Phó Tổng Thư ký kiêm Chánh Văn phòng Trung ương 2 GHPGVN, Trưởng Ban Trị sự GHPGVN tỉnh đã tiếp đón và chúc mừng Ban Tôn giáo tỉnh nhân kỷ niệm 28 năm thành lập Ban Tôn giáo tỉnh Bình Dương

Bình Dương: Đại lễ Tưởng niệm 712 năm ngày Đức vua Phật Hoàng Trần Nhân Tông nhập Niết Bàn

Hòa chung trong không khí của những người Phật tử Việt Nam trên cả nước hướng về vùng đất thiêng Yên Tử để tưởng niệm vị Vua Phật Việt Nam. Sáng ngày 12/12/2020 (nhằm ngày 28/10 năm Canh Tý), tại Trung tâm Văn hóa tượng Phật Niết Bàn (chùa Hội Khánh, đường chùa Hội Khánh, TP. Thủ Dầu Một), Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Bình Dương đã trang nghiêm tổ chức Đại lễ Tưởng niệm 712 năm ngày Đức vua Phật Hoàng Trần Nhân Tông nhập Niết Bàn (1308 – 2020).

Bình Dương: Ban Hoằng pháp TƯ và BTS Phật giáo tỉnh triển khai kế hoạch tổ chức Hội nghị Họp mặt chư Tăng Ni Giảng sư đã tốt nghiệp các khóa Đào tạo Giảng sư

Sáng ngày 12/12/2020 (nhằm ngày 28/10 năm Canh Tý), Ban Hoằng pháp Trung ương GHPGVN đã phối hợp với BTS GHPGVN tỉnh Bình Dương tổ chức họp bàn triển khai kế hoạch tổ chức buổi họp mặt chư Tăng Ni đã tốt nghiệp các khóa đào tạo giảng sư từ khóa 1 đến khóa 9, tại Văn phòng Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Bình Dương - chùa Hội Khánh (phường Phú Cường, TP.Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương).

van nghe chao mung hoi thao hoang phap 2011
Vững niềm tin Phật - Clip13
Xem thêm >>