Khi tôi học đạo

Ngày xưa khi còn là chú điệu mới học đệ ngũ, trong những buổi hầu trà tôi nghe quí Thầy đàm đạo với nhau về một đề tài từ một bộ kinh hay một cuốn sách thiền nào đó, mà ý chính là thế này: “Khi tôi chưa học đạo, tôi thấy núi là núi; sông là sông; khi tôi học đạo tôi thấy núi không phải là núi, sông không phải là sông; sau khi học đạo xong tôi lại thấy núi là núi, sông là sông”. Tôi nghe mà chẳng hiểu chi dù có vắt óc suy nghĩ. Về sau học môn triết Tây, nghe giáo sư giảng về cái Ta (le moi), tôi nhớ có một ý rất triết mà cũng rất thơ: “tôi không thể ngồi bên cửa sổ để nhìn tôi đi qua đường”. Những ghi nhận đó cứ đeo đẳng mãi trong đầu và tôi chẳng tự tin là mình hiểu những ý trên là đúng hay không.

Tại sao khi chưa học đạo thấy núi là núi, sông là sông; đến khi học đạo thấy núi không phải là núi, sông không phải là sông; khi học đạo xong lại thấy núi là núi sông là sông? Sau nhờ học Duy Thức vấn đề mới được giải mã.

Thì ra thế giới với thiên hình vạn trạng trong đó con người cùng muôn vật chung sống, theo Duy thức học đó là thế giới của “ý ngôn cảnh”. Cảnh chỉ cho thiên hình vạn trạng, ý chỉ cho ý tưởng, ý niệm và ngôn chỉ cho ngôn cú danh xưng.

Khi tắm dưới sông ai cũng cảm nhận được cảm giác mát dịu của dòng sông, và mặc nhiên không ai bận tâm đặt vấn đề là có dòng sông hay không có dòng sông; nếu có, thì cái gì là dòng sông? Nếu không thì tại sao? Có lẽ vì không quan tâm truy cứu nên ai cũng thấy núi là núi sông là sông; nếu quan tâm truy cứu ta sẽ thấy cái được gọi là sông với dòng nước chảy, thực thì đó không hẳn là sông hay dòng sông.

Thứ nhất, nếu một người từ lúc sinh ra đến khi trưởng thành chưa hề nghe ai nói đến từ sông. Cũng không được ai dẫn đến và chỉ cho thấy con sông hay dòng sông, chắc chắn người ấy khi tình cờ gặp phải dòng sông họ sẽ ngớ ra không hiểu và gọi được dòng sông họ đang thấy là cái gì.

Thứ hai, ngay những người từng nghe, thấy và tắm dưới sông đi nữa họ cũng không thể gọi đúng tên cái thực tại mà họ đang đắm mình trong đó, bởi danh từ dòng sông hay dòng nước sông thuần tuý chỉ là danh ngôn được dùng để miêu tả vấn đề, chứ danh ngôn bản thân nó hoàn toàn không phải là vấn đề.

Thứ ba, cái được gọi là sông hay dòng sông kỳ thực là không có, bởi dòng sông mà ta đang tắm, nếu phân tích về mặt vật lý thì không có cái gì là dòng sông. Dòng sông là sự kết tụ của vô số những phân tử nước, tách rời tất cả những phân tử nước ấy đi dòng sông sẽ còn là hư vô, và như ta biết trong mỗi một phân tử nước luôn phải hội đủ hai thành tố là Hydro và Ôxy (H2O) . Thiếu một trong hai thành tố này sẽ không có sự xuất hiện của một phân tử nước, chưa kể là phân tử nước chỉ có và tồn tại trong môi trường thích hợp, trong một môi trường không thích hợp ngay cả một phân tử nước cũng không thể có nói chi là có cả một dòng sông!

Như vậy, danh từ dòng sông được dùng để miêu tả một hiện tượng vật lý mà hiện tượng đó thực chất nó hoàn toàn không có thực thể cá biệt của riêng nó. Do đó, dòng sông chỉ thuần là vấn đề của ý ngôn cảnh, tức hiện tượng vật lý chỉ tồn tại trong phạm trù của tư tưởng và ngôn ngữ của sự hiểu biết và phân biệt của sự nhận thức hay của Thức mà thôi, chớ hiện tượng vật lý không tồn tại bên ngoài sự hiểu biết và phân biệt của Thức. Theo Duy Thức học, ngôn ngữ và tư tưởng hay sự hiểu biết và phân biệt của thức được sinh khởi từ “danh ngôn chủng tử”. Danh ngôn chủng tử hay hạt giống của tư tưởng và ngôn ngữ từ vô thỉ đến giờ huân tập vào tạng thức chúng ta và đã thành tập khí, tức thói quen vốn có từ muôn kiếp nghìn đời; và rồi chúng ta dùng tập khí danh ngôn chủng tử này để nhận biết và phân biệt hiện tượng vật lý. Chứ kỳ thực chúng ta hoàn toàn không biết được gì về hiện tượng của thế giới vật thể. Nói cách khác, chúng ta nhận biết là nhận biết về chính những dữ kiện tri thức mà chúng ta tích lũy được qua quá trình thu thập kiến thức của chúng ta mà thôi, chứ chúng ta không thể nhận biết thế giới vật thể bằng chính những gì thuộc về thế giới vật thể.

Luận Thành Duy Thức: Chủ thể nhận thức cho rằng sự nhận thức chỉ xảy ra khi có đối tượng bị nhận thức, thực thì chủ thể nhận thức không thể nhận thức được đối tượng bị nhận thức, chủ thể nhận thức chỉ nhận thức được những khái niệm, những ý tưởng của chính bản thân của chủ thể nhận thức có được về đối tượng bị nhận thức, chứ chủ thể nhận thức không thể hóa thân vào đối tượng bị nhận thức (khách thể) để nhận biết những gì được nội hàm trong đối tượng bị nhận thức. (năng thủ bỉ giác, diệc bất duyên bỉ, thị năng thủ cố, như duyên thử giác).

Quả đúng là khi tôi học đạo tôi thấy núi không phải là núi, sông không phải là sông. Vậy núi, sông trước mắt thì sao? Núi sông trước mắt theo Duy thức học đó là hiện tượng y tha khởi, theo Hoa Nghiêm tông đó là duyên khởi hay duyên sinh, mà duyên sinh thì vô tự tánh, tức duyên sinh không tự có thể tánh riêng (“Pháp bất cô khởi trượng cảnh phương sanh”). Các pháp không thể độc lập sinh khởi mà phải nương nhau. Một cây bông lau mảnh khảnh yếu đuối không thể tự đứng trước gió được, nhưng một bụi bông lau nương dựa nhau có thể đứng vững giữa trời (như thúc lô phược).

Tỳ kheo Thích Tâm Trí
Chùa An Dưỡng - Vĩnh Thái, Nha Trang

Tin khác:
Trang ( 1/2) : 1 | 2
   Chuyện đạo đời
Bình Dương: Hội nghị phổ biến chính sách, pháp luật và tín ngưỡng tôn giáo năm 2022

Sáng ngày 18/7/2022, tại Trường Chính trị tỉnh (phường Chánh Nghĩa, TP. Thủ Dầu Một), Ủy ban Nhân dân và Ban Tôn giáo tỉnh Bình Dương đã tổ chức Hội nghị phổ biến chính sách, pháp luật và tín ngưỡng tôn giáo cho chức sắc, chức việc các tôn giáo và đại diện cơ sở tín ngưỡng tỉnh Bình Dương năm 2022.

Chư Tăng Ni Phật giáo tỉnh Bình Dương bố tát định kỳ trong mùa An cư kiết hạ Pl.2566

Sáng ngày 13/7/2022 (nhằm ngày 15/6 năm Nhâm Dần), chư Tôn đức thành viên Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Bình Dương và Tăng Ni hành giả an cư trên toàn tỉnh đã vân tập về Trung tâm Văn hóa tượng Phật nhập Niết Bàn – Tổ đình Hội Khánh (phường Phú Cường, TP. Thủ Dầu Một), để bố-tát, thính giới định kỳ trong mùa An cư kiết hạ Phật lịch 2566.

Bình Dương: Truyền giới Tỳ kheo, Sa-di, Tỳ kheo Ni, Thức xoa Ma na và Sa di Ni

Chiều ngày 25/6/2022, các đàn giới thuộc Đại giới đàn Thiện An PL.2566 – DL.2022 do Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Bình Dương chính thức đăng đàn truyền giới Tỳ kheo, Sa di, Tỳ kheo Ni, Thức xoa Ma na và Sa di Ni tại hai giới trường.

Lễ Khai Mạc Đại giới Đàn Thiện An Hòa thượng Thích Thiện Nhơn đương vi Đàn đầu Hòa thượng Đại giới đàn Thiện An

Sáng ngày 25/6/2022 (nhằm ngày 27/5/Nhâm Dần) tại Giới trường Tổ đình Hội Khánh - Trụ sở BTS GHPGVN tỉnh Bình Dương (P.Phú Cường, TP.Thủ Dầu Một) đã trang nghiêm diễn ra lễ khai mạc Đại giới đàn Thiện An do BTS Phật giáo tỉnh Bình Dương tổ chức.

Bình Dương: Trang nghiêm lễ cung nghinh tôn ảnh HT. Thích Thiện An về giới trường Tổ đình Hội Khánh và chùa Bồ Đề Đạo Tràng

Theo chương trình Đại Giới đàn Thiện An, sáng ngày 23/6/2022 (nhằm ngày 25/5 năm Nhâm Dần), Ban Tổ chức Đại Giới đàn đã đến chùa Bửu Phước (thị trấn Phước Vĩnh, huyện Phú Giáo) làm lễ cung thỉnh tôn ảnh cố Hòa thượng thượng Thiện hạ An (tôn danh được lấy làm tôn hiệu của Đại giới đàn) và giới Bổn về Tổ đình Hội Khánh, chùa Bồ Đề Đạo Tràng, địa điểm truyền giới cho các giới tử. Nghi thức do Ban Nghi lễ GHPGVN tỉnh Bình Dương đảm trách, gồm: Tôn ảnh, Giới bổn, long đình, bát bửu, long trượng.v.v….với gần 500 giới tử sẽ làm hàng chào cung nghinh đoàn rước tôn ảnh và giới bổn theo nghi thức Phật giáo.

CÂU HỎI ÔN ĐÀN SA DI VÀ SA DI NI ĐẠI GIỚI ĐÀN THIỆN AN

I/PHẦN GIÁO HỘI. 1/ Đại Hội Đại Biểu toàn quốc lần thứ nhất diễn ra vào ngày, tháng, năm nào? Tại đâu? Đại Hội Đại Biểu toàn quốc lần thứ nhất diễn ra vào ngày 04– 07/11/1981 tại Nhà Văn Hoá Việt-Xô, Thủ Đô Hà Nội. 2/ Vị Chủ Tịch HĐTS đầu tiên của GHPGVN là ai? Vị Chủ Tịch HĐTS đầu tiên của GHPGVN là Đức Đại Lão Hoà Thượng Thích Trí Thủ. 3/Từ ngày được thành lập đến nay, Giáo hội Phật giáo Bình Dương đã trãi qua bao nhiêu lần Đại Hội? Lần Đại Hội sau cùng diễn ra vào ngày, tháng, năm nào? Tại đâu? Từ ngày được thành lập đến nay, Giáo hội Phật giáo tỉnh Bình Dương đã trãi qua 10 lần Đại hội, lần Đại hội sau cùng diễn ra vào ngày 02-03/ 01/ 2022, diễn ra tại Trung tâm văn hóa Tượng Phật Niết bàn chùa Hội Khánh.

CÂU HỎI ÔN THI ĐÀN THỨC XOA MA NA NI ĐẠI GIỚI ĐÀN THIỆN AN

I/PHẦN GIÁO HỘI. 1/ HĐCM được suy tôn tại Đại Hội Đại Biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ nhất gồm có bao nhiêu vị? Do ai làm Pháp Chủ? Tại Đại Hội Đại Biểu Phật giáo lần I, HĐCM GHPGVN được suy tôn tất cả là 56 vị do Trưởng lão Hòa thượng Thích Đức Nhuận làm Pháp Chủ. 2/Từ khi được thành lập đến nay, GHPGVN đã trải qua bao nhiêu lần Đại Hội? Lần Đại Hội sau cùng diễn ra vào ngày, tháng, năm nào? Tại đâu? Từ khi được thành lập đến nay, GHPGVN đã trãi qua 8 lần Đại hội. Đại hội sau cùng là Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ 8, diễn ra vào ngày 19, 20, 21 va 22 tháng 11 năm 2017 tại cung Văn hóa Hữu nghị Hà Nội.

CÂU HỎI ÔN THI ĐÀN TỲ KHEO NI ĐẠI GIỚI ĐÀN THIỆN AN

I/PHẦN I: GIÁO HỘI 1/ Đại Hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ 8, nhiệm kỳ ( 2017-2022) của GHPGVN diễn ra vào ngày, tháng, năm nào? Tại đâu? Đại Hội Đại Biểu toàn quốc lần thứ 8 của GHPGVN diễn ra vào ngày 19 – 22 / 11/ 2017, tại Cung Văn hóa Hữu nghị Việt Xô, thủ đô Hà Nội. 2/ GHPGVN là tiền thân của bao nhiêu tổ chức? Kể ra cụ thể? GHPGVN là tiền thân của 9 tổ chức Hệ Phái Phật Giáo trong cả nước, đó là:  Hội Thống Nhất Phật giáo Việt Nam  Giáo Hội Phật giáo Việt Nam Thống Nhất.  Giáo Hội Phật giáo Cổ Truyền Việt Nam.  Ban Liên Lạc Phật giáo yêu nước TP.HCM.  Giáo Hội Tăng Già Nguyên Thủy Việt Nam.  Giáo Hội Phật giáo Thiên Thai Giáo Quán.  Giáo Hội Tăng Già Khất Sĩ Việt Nam.  Hội Sư Sãi Yêu Nước Miền Tây Nam bộ.  Hội ...

CÂU HỎI ÔN THI ĐÀN TỲ KHEO ĐẠI GIỚI ĐÀN THIỆN AN

I/PHẦN I: GIÁO HỘI 1/ Đại Hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ I của GHPGVN diễn ra vào ngày, tháng, năm nào? Tại đâu? Đại Hội Đại Biểu toàn quốc lần thứ nhất của GHPGVN diễn ra vào ngày 04-07/ 11/ 1981, tại Chùa Quán Sứ, Thủ Đô Hà Nội. 2/ GHPGVN là tiền thân của bao nhiêu tổ chức? Kể ra cụ thể? GHPGVN là tiền thân của 9 tổ chức Hệ Phái Phật Giáo trong cả nước, đó là:  Hội Thống Nhất Phật giáo Việt Nam  Giáo Hội Phật giáo Việt Nam Thống Nhất.  Giáo Hội Phật giáo Cổ Truyền Việt Nam.  Ban Liên Lạc Phật giáo yêu nước TP.HCM.  Giáo Hội Tăng Già Nguyên Thủy Việt Nam.  Giáo Hội Phật giáo Thiên Thai Giáo Quán.  Giáo Hội Tăng Già Khất Sĩ Việt Nam.  Hội Sư Sãi Yêu Nước Miền Tây Nam bộ.  Hội Phật Học Nam Việt.

Phật giáo Bình Dương thính giới kỳ đầu tiên trong mùa An cư Kiết hạ PL. 2566

Truyền thống An cư Kiết hạ là mạng mạch của Tăng già, là thước đo phẩm hạnh của người xuất gia. Trên tinh thần đó, sáng ngày 29/5/2022 (nhằm ngày 29/4 năm Nhâm Dần), chư Tôn đức Tăng Ni hành giả an cư đồng tập trung về Trung tâm Văn hóa tượng Phật nhập Niết Bàn – Tổ đình Hội Khánh (phường Phú Cường, TP. Thủ Dầu Một), cùng nhau Bố tát, trùng tụng Giới bổn, nương Giới pháp để tấn tu đạo nghiệp. Và đây là lần Bố tát đầu tiên mùa ACKH PL.2566 - DL.2022.

van nghe chao mung hoi thao hoang phap 2011
Vững niềm tin Phật - Clip13
Xem thêm >>