Khi tôi học đạo

Ngày xưa khi còn là chú điệu mới học đệ ngũ, trong những buổi hầu trà tôi nghe quí Thầy đàm đạo với nhau về một đề tài từ một bộ kinh hay một cuốn sách thiền nào đó, mà ý chính là thế này: “Khi tôi chưa học đạo, tôi thấy núi là núi; sông là sông; khi tôi học đạo tôi thấy núi không phải là núi, sông không phải là sông; sau khi học đạo xong tôi lại thấy núi là núi, sông là sông”. Tôi nghe mà chẳng hiểu chi dù có vắt óc suy nghĩ. Về sau học môn triết Tây, nghe giáo sư giảng về cái Ta (le moi), tôi nhớ có một ý rất triết mà cũng rất thơ: “tôi không thể ngồi bên cửa sổ để nhìn tôi đi qua đường”. Những ghi nhận đó cứ đeo đẳng mãi trong đầu và tôi chẳng tự tin là mình hiểu những ý trên là đúng hay không.

Tại sao khi chưa học đạo thấy núi là núi, sông là sông; đến khi học đạo thấy núi không phải là núi, sông không phải là sông; khi học đạo xong lại thấy núi là núi sông là sông? Sau nhờ học Duy Thức vấn đề mới được giải mã.

Thì ra thế giới với thiên hình vạn trạng trong đó con người cùng muôn vật chung sống, theo Duy thức học đó là thế giới của “ý ngôn cảnh”. Cảnh chỉ cho thiên hình vạn trạng, ý chỉ cho ý tưởng, ý niệm và ngôn chỉ cho ngôn cú danh xưng.

Khi tắm dưới sông ai cũng cảm nhận được cảm giác mát dịu của dòng sông, và mặc nhiên không ai bận tâm đặt vấn đề là có dòng sông hay không có dòng sông; nếu có, thì cái gì là dòng sông? Nếu không thì tại sao? Có lẽ vì không quan tâm truy cứu nên ai cũng thấy núi là núi sông là sông; nếu quan tâm truy cứu ta sẽ thấy cái được gọi là sông với dòng nước chảy, thực thì đó không hẳn là sông hay dòng sông.

Thứ nhất, nếu một người từ lúc sinh ra đến khi trưởng thành chưa hề nghe ai nói đến từ sông. Cũng không được ai dẫn đến và chỉ cho thấy con sông hay dòng sông, chắc chắn người ấy khi tình cờ gặp phải dòng sông họ sẽ ngớ ra không hiểu và gọi được dòng sông họ đang thấy là cái gì.

Thứ hai, ngay những người từng nghe, thấy và tắm dưới sông đi nữa họ cũng không thể gọi đúng tên cái thực tại mà họ đang đắm mình trong đó, bởi danh từ dòng sông hay dòng nước sông thuần tuý chỉ là danh ngôn được dùng để miêu tả vấn đề, chứ danh ngôn bản thân nó hoàn toàn không phải là vấn đề.

Thứ ba, cái được gọi là sông hay dòng sông kỳ thực là không có, bởi dòng sông mà ta đang tắm, nếu phân tích về mặt vật lý thì không có cái gì là dòng sông. Dòng sông là sự kết tụ của vô số những phân tử nước, tách rời tất cả những phân tử nước ấy đi dòng sông sẽ còn là hư vô, và như ta biết trong mỗi một phân tử nước luôn phải hội đủ hai thành tố là Hydro và Ôxy (H2O) . Thiếu một trong hai thành tố này sẽ không có sự xuất hiện của một phân tử nước, chưa kể là phân tử nước chỉ có và tồn tại trong môi trường thích hợp, trong một môi trường không thích hợp ngay cả một phân tử nước cũng không thể có nói chi là có cả một dòng sông!

Như vậy, danh từ dòng sông được dùng để miêu tả một hiện tượng vật lý mà hiện tượng đó thực chất nó hoàn toàn không có thực thể cá biệt của riêng nó. Do đó, dòng sông chỉ thuần là vấn đề của ý ngôn cảnh, tức hiện tượng vật lý chỉ tồn tại trong phạm trù của tư tưởng và ngôn ngữ của sự hiểu biết và phân biệt của sự nhận thức hay của Thức mà thôi, chớ hiện tượng vật lý không tồn tại bên ngoài sự hiểu biết và phân biệt của Thức. Theo Duy Thức học, ngôn ngữ và tư tưởng hay sự hiểu biết và phân biệt của thức được sinh khởi từ “danh ngôn chủng tử”. Danh ngôn chủng tử hay hạt giống của tư tưởng và ngôn ngữ từ vô thỉ đến giờ huân tập vào tạng thức chúng ta và đã thành tập khí, tức thói quen vốn có từ muôn kiếp nghìn đời; và rồi chúng ta dùng tập khí danh ngôn chủng tử này để nhận biết và phân biệt hiện tượng vật lý. Chứ kỳ thực chúng ta hoàn toàn không biết được gì về hiện tượng của thế giới vật thể. Nói cách khác, chúng ta nhận biết là nhận biết về chính những dữ kiện tri thức mà chúng ta tích lũy được qua quá trình thu thập kiến thức của chúng ta mà thôi, chứ chúng ta không thể nhận biết thế giới vật thể bằng chính những gì thuộc về thế giới vật thể.

Luận Thành Duy Thức: Chủ thể nhận thức cho rằng sự nhận thức chỉ xảy ra khi có đối tượng bị nhận thức, thực thì chủ thể nhận thức không thể nhận thức được đối tượng bị nhận thức, chủ thể nhận thức chỉ nhận thức được những khái niệm, những ý tưởng của chính bản thân của chủ thể nhận thức có được về đối tượng bị nhận thức, chứ chủ thể nhận thức không thể hóa thân vào đối tượng bị nhận thức (khách thể) để nhận biết những gì được nội hàm trong đối tượng bị nhận thức. (năng thủ bỉ giác, diệc bất duyên bỉ, thị năng thủ cố, như duyên thử giác).

Quả đúng là khi tôi học đạo tôi thấy núi không phải là núi, sông không phải là sông. Vậy núi, sông trước mắt thì sao? Núi sông trước mắt theo Duy thức học đó là hiện tượng y tha khởi, theo Hoa Nghiêm tông đó là duyên khởi hay duyên sinh, mà duyên sinh thì vô tự tánh, tức duyên sinh không tự có thể tánh riêng (“Pháp bất cô khởi trượng cảnh phương sanh”). Các pháp không thể độc lập sinh khởi mà phải nương nhau. Một cây bông lau mảnh khảnh yếu đuối không thể tự đứng trước gió được, nhưng một bụi bông lau nương dựa nhau có thể đứng vững giữa trời (như thúc lô phược).

Tỳ kheo Thích Tâm Trí
Chùa An Dưỡng - Vĩnh Thái, Nha Trang

Tin khác:
Trang ( 1/2) : 1 | 2
   Chuyện đạo đời
Phóng sự: Mảnh đời bất hạnh của bé Hồng Nhã My

Những chuyến đi với nhiều người có thể là niềm vui khám phá, nhưng với gia đình bé My thì những chuyến đi này là lo lắng, nổ lực và hi vọng để tìm được sự sống trọn vẹn cho con của mình. Đến gần hơn với câu chuyện gia cảnh của bé My chúng tôi nhận ra những yêu thương và lo lắng của người thân bé cũng lớn như những bệnh tật mà bé đang chịu đựng. Câu chuyện về cái nghèo của gia đình kéo theo nhiều bi kịch về bệnh tật và phải bỏ học, đằng sau những câu chuyện ngõ cụt thì họ vẫn đứng lên để bứng rễ nghèo nàn ăn sâu trong nếp nhà. Để mơ một ngày có một phần số tốt hơn, nước mắt có rơi buồn nhưng họ không bỏ lại cuộc đời vì trong họ là tình gia đình, là trách nhiệm làm cha, là trách nhiệm làm mẹ, là trách nhiệm làm con và là trách nhiệm làm ...

Bình Dương: Đại lễ Tưởng niệm 710 năm ngày Đức vua Phật Hoàng Trần Nhân Tông nhập Niết Bàn

Hòa chung trong không khí của những người Phật tử Việt Nam trên cả nước hướng về vùng đất thiêng Yên Tử để tưởng niệm vị Vua Phật Việt Nam. Sáng ngày 07/12/2018 (mùng 1/11/ năm Mậu Tuất), tại Trung tâm Văn hóa tượng Phật Niết Bàn (chùa Hội Khánh, đường chùa Hội Khánh, Tp. Thủ Dầu Một), Ban Trị Sự GHPGVN tỉnh Bình Dương đã trang nghiêm tổ chức lễ Tưởng niệm 710 năm ngày Đức vua Phật Hoàng Trần Nhân Tông nhập Niết Bàn 01/11/ Mậu Thân (1308) – 01/11/ Đinh Dậu (2018).

Bình Dương: Trao nhà đoàn kết cho các hộ gia đình nghèo

Ngày 04/12/2018 (27/10/ năm Mậu Tuất), Ban Trị sự Phật giáo thị xã Thuận An phối hợp cùng Phân Ban Ni giới tỉnh Bình Dương, Tịnh xá Ngọc Thuận đã đến thăm, đồng thời tổ chức trao tặng nhà đoàn kết cho các hộ nghèo thuộc xã Phước Thạnh, TP. Mỹ Tho và xã Bình Trưng, huyện Châu Thành, tỉnh Tiền Giang.

BÌNH DƯƠNG: THÔNG BÁO TỔ CHỨC ĐẠI GIỚI ĐÀN MINH THIỆN PL.2563-DL.2019

THÔNG BÁO V/v Tổ Chức Đại Giới Đàn “MINH THIỆN” PL. 2563 – DL. 2019

Bình Dương: Hội nghị giao ban khu vực phía Nam 05 tỉnh lần thứ hai – năm 2018

Sáng ngày 30/11/2018 (24/10/ năm Mậu Tuất), tại chùa Hội An, phường Hòa Phú, TP. Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương đã diễn ra Hội nghị giao ban thường niên lần thứ 2 - năm 2018 giữa Ban Thường trực Hội đồng Trị sự, Văn phòng II Trung ương Giáo hội, Ban Tăng sự, Ban Pháp chế T.Ư Giáo hội cùng Ban Trị sự GHPGVN các tỉnh – thành, đại diện Ban Tôn giáo Chính phủ phía Nam và Ban Tôn giáo 5 tỉnh – thành phố khu vực phía Nam (gồm các tỉnh: Bình Dương, Bình Phước, Tây Ninh, Đồng Nai, Bà Rịa – Vũng Tàu).

Bình Dương: Trường Trung cấp Phật học mừng ngày Nhà giáo Việt Nam 20 – 11

Sáng ngày 20/11/2018 (14/10/ năm Mậu Tuất), nhằm thể hiện tinh thần tri ân và báo ân đối với người thầy khai mở con đường tri thức, Tăng Ni sinh trường Trung cấp Phật học tỉnh Bình Dương, khóa VI đã hân hoan tổ chức Lễ tri ân đến chư Tôn đức Ban Giám Hiệu trường, Ban Giảng huấn nhân ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11.

Bình Dương: Tăng Ni sinh trường TCPH hiến máu nhân đạo

Sáng ngày 19/11/2018 (13/10/ năm Mậu Tuất), tại Trung tâm xét nghiệm y khoa Medic L.A.B (số 597, Đại lộ Bình Dương, P.Hiệp Thành, Tp. Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương), Ban Chỉ đạo Vận động hiến máu tình nguyện Tp. Thủ Dầu Một đã tổ chức chương trình hiến máu để kịp thời cứu những bệnh nhân với ý nghĩa “Một giọt máu cho đi, một cuộc đời ở lại” thu hút sự tham gia của đông đảo cán bộ, công chức, viên chức, các tầng lớp nhân dân, đoàn viên thanh niên và trong đó có Tăng Ni sinh trường TCPH Bình Dương.

Bình Dương: Ban Trị sự GHPGVN tỉnh viếng Tang lễ cố Trưởng lão Hòa thượng Thích Hiển Pháp

Sáng ngày 18/11/2018 (12/10/ năm Mậu Tuất) chư Tôn đức Thường trực Ban Trị sự (BTS) GHPGVN tỉnh Bình Dương, Ban Giáo dục Phật giáo tỉnh, Ban Từ thiện Xã hội Phật giáo tỉnh, Phân ban Ni giới tỉnh cùng các ban, ngành trực thuộc Phật giáo Bình Dương vô cùng kính tiếc trở về dâng hương phúng viếng, đảnh lễ Giác linh Cố Trưởng lão Hòa thượng Thượng HIỂN hạ PHÁP, vì niên cao lạp trưởng, đã thu thần thị tịch vào lúc: 10giờ 45 phút, ngày 16/11/ 2018 (nhằm ngày 10 tháng 10 năm Mậu Tuất) tại chùa Hưng Phước, số 540/23 đường Cách Mạng Tháng 8, phường 11, quận 3, Tp. Hồ Chí Minh, Hòa thượng trụ thế: 86 năm – Hạ lạp: 66 năm.

Bình Dương: Lễ Húy kỵ Cố đại lão HT.Thích Thiện An

Ngày 17/11/2018 (11/10/ năm Mậu Tuất) tại chùa Bửu Phước, đường Xóm Chùa, xã Phước Hòa, huyện Phú Giáo, tỉnh Bình Dương toàn thể môn đồ pháp quyến đã tổ chức Lễ Húy kỵ cố Đại lão Hòa thượng Thích Thiện An, Nguyên cố vấn chứng minh BTS GHPGVN tỉnh Sông Bé - Bình Dương.

Bình Dương: Phiên họp định kỳ của Ban Trị sự Phật giáo tỉnh

Ngày 05/11/2018 (nhằm ngày 28/ 9/ năm Mậu Tuất), tại văn phòng BTS Phật giáo tỉnh Bình Dương - chùa Hội Khánh, (đường chùa Hội Khánh, phường Phú Cường, TP.Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương) đã diễn ra phiên họp để báo cáo công tác hoạt động Phật sự trong thời gian qua và triển khai các công tác chuẩn bị cho Phật sự sắp tới như Đại giới đàn và Đại lễ Phật đản Vesak LHQ năm 2019.

van nghe chao mung hoi thao hoang phap 2011
Vững niềm tin Phật - Clip13
Xem thêm >>