Khi tôi học đạo

Ngày xưa khi còn là chú điệu mới học đệ ngũ, trong những buổi hầu trà tôi nghe quí Thầy đàm đạo với nhau về một đề tài từ một bộ kinh hay một cuốn sách thiền nào đó, mà ý chính là thế này: “Khi tôi chưa học đạo, tôi thấy núi là núi; sông là sông; khi tôi học đạo tôi thấy núi không phải là núi, sông không phải là sông; sau khi học đạo xong tôi lại thấy núi là núi, sông là sông”. Tôi nghe mà chẳng hiểu chi dù có vắt óc suy nghĩ. Về sau học môn triết Tây, nghe giáo sư giảng về cái Ta (le moi), tôi nhớ có một ý rất triết mà cũng rất thơ: “tôi không thể ngồi bên cửa sổ để nhìn tôi đi qua đường”. Những ghi nhận đó cứ đeo đẳng mãi trong đầu và tôi chẳng tự tin là mình hiểu những ý trên là đúng hay không.

Tại sao khi chưa học đạo thấy núi là núi, sông là sông; đến khi học đạo thấy núi không phải là núi, sông không phải là sông; khi học đạo xong lại thấy núi là núi sông là sông? Sau nhờ học Duy Thức vấn đề mới được giải mã.

Thì ra thế giới với thiên hình vạn trạng trong đó con người cùng muôn vật chung sống, theo Duy thức học đó là thế giới của “ý ngôn cảnh”. Cảnh chỉ cho thiên hình vạn trạng, ý chỉ cho ý tưởng, ý niệm và ngôn chỉ cho ngôn cú danh xưng.

Khi tắm dưới sông ai cũng cảm nhận được cảm giác mát dịu của dòng sông, và mặc nhiên không ai bận tâm đặt vấn đề là có dòng sông hay không có dòng sông; nếu có, thì cái gì là dòng sông? Nếu không thì tại sao? Có lẽ vì không quan tâm truy cứu nên ai cũng thấy núi là núi sông là sông; nếu quan tâm truy cứu ta sẽ thấy cái được gọi là sông với dòng nước chảy, thực thì đó không hẳn là sông hay dòng sông.

Thứ nhất, nếu một người từ lúc sinh ra đến khi trưởng thành chưa hề nghe ai nói đến từ sông. Cũng không được ai dẫn đến và chỉ cho thấy con sông hay dòng sông, chắc chắn người ấy khi tình cờ gặp phải dòng sông họ sẽ ngớ ra không hiểu và gọi được dòng sông họ đang thấy là cái gì.

Thứ hai, ngay những người từng nghe, thấy và tắm dưới sông đi nữa họ cũng không thể gọi đúng tên cái thực tại mà họ đang đắm mình trong đó, bởi danh từ dòng sông hay dòng nước sông thuần tuý chỉ là danh ngôn được dùng để miêu tả vấn đề, chứ danh ngôn bản thân nó hoàn toàn không phải là vấn đề.

Thứ ba, cái được gọi là sông hay dòng sông kỳ thực là không có, bởi dòng sông mà ta đang tắm, nếu phân tích về mặt vật lý thì không có cái gì là dòng sông. Dòng sông là sự kết tụ của vô số những phân tử nước, tách rời tất cả những phân tử nước ấy đi dòng sông sẽ còn là hư vô, và như ta biết trong mỗi một phân tử nước luôn phải hội đủ hai thành tố là Hydro và Ôxy (H2O) . Thiếu một trong hai thành tố này sẽ không có sự xuất hiện của một phân tử nước, chưa kể là phân tử nước chỉ có và tồn tại trong môi trường thích hợp, trong một môi trường không thích hợp ngay cả một phân tử nước cũng không thể có nói chi là có cả một dòng sông!

Như vậy, danh từ dòng sông được dùng để miêu tả một hiện tượng vật lý mà hiện tượng đó thực chất nó hoàn toàn không có thực thể cá biệt của riêng nó. Do đó, dòng sông chỉ thuần là vấn đề của ý ngôn cảnh, tức hiện tượng vật lý chỉ tồn tại trong phạm trù của tư tưởng và ngôn ngữ của sự hiểu biết và phân biệt của sự nhận thức hay của Thức mà thôi, chớ hiện tượng vật lý không tồn tại bên ngoài sự hiểu biết và phân biệt của Thức. Theo Duy Thức học, ngôn ngữ và tư tưởng hay sự hiểu biết và phân biệt của thức được sinh khởi từ “danh ngôn chủng tử”. Danh ngôn chủng tử hay hạt giống của tư tưởng và ngôn ngữ từ vô thỉ đến giờ huân tập vào tạng thức chúng ta và đã thành tập khí, tức thói quen vốn có từ muôn kiếp nghìn đời; và rồi chúng ta dùng tập khí danh ngôn chủng tử này để nhận biết và phân biệt hiện tượng vật lý. Chứ kỳ thực chúng ta hoàn toàn không biết được gì về hiện tượng của thế giới vật thể. Nói cách khác, chúng ta nhận biết là nhận biết về chính những dữ kiện tri thức mà chúng ta tích lũy được qua quá trình thu thập kiến thức của chúng ta mà thôi, chứ chúng ta không thể nhận biết thế giới vật thể bằng chính những gì thuộc về thế giới vật thể.

Luận Thành Duy Thức: Chủ thể nhận thức cho rằng sự nhận thức chỉ xảy ra khi có đối tượng bị nhận thức, thực thì chủ thể nhận thức không thể nhận thức được đối tượng bị nhận thức, chủ thể nhận thức chỉ nhận thức được những khái niệm, những ý tưởng của chính bản thân của chủ thể nhận thức có được về đối tượng bị nhận thức, chứ chủ thể nhận thức không thể hóa thân vào đối tượng bị nhận thức (khách thể) để nhận biết những gì được nội hàm trong đối tượng bị nhận thức. (năng thủ bỉ giác, diệc bất duyên bỉ, thị năng thủ cố, như duyên thử giác).

Quả đúng là khi tôi học đạo tôi thấy núi không phải là núi, sông không phải là sông. Vậy núi, sông trước mắt thì sao? Núi sông trước mắt theo Duy thức học đó là hiện tượng y tha khởi, theo Hoa Nghiêm tông đó là duyên khởi hay duyên sinh, mà duyên sinh thì vô tự tánh, tức duyên sinh không tự có thể tánh riêng (“Pháp bất cô khởi trượng cảnh phương sanh”). Các pháp không thể độc lập sinh khởi mà phải nương nhau. Một cây bông lau mảnh khảnh yếu đuối không thể tự đứng trước gió được, nhưng một bụi bông lau nương dựa nhau có thể đứng vững giữa trời (như thúc lô phược).

Tỳ kheo Thích Tâm Trí
Chùa An Dưỡng - Vĩnh Thái, Nha Trang

Tin khác:
Trang ( 1/2) : 1 | 2
   Chuyện đạo đời
Bình Dương: Lễ Tiểu tường và nhập bảo tháp Cố Hòa thượng Thích Nhất Chí

Sáng ngày 05/12/2017 (nhằm ngày 18/10/Đinh Dậu ), tại An Linh cổ Tự, phường Đông Hòa, thị xã Dĩ An, tỉnh Bình Dương môn đồ pháp quyến đã long trọng cử hành lễ tiểu tường cố HT. Thích Nhất Chí, Nguyên Ủy Viên Thường Trực Ban Trị Sự GHPGVN tỉnh Bình Dương, Phó Ban Kiểm Soát GHPGVN tỉnh, Trưởng Ban Trị Sự GHPGVN thị xã Dĩ An, Thành viên Mặt Trận Tổ Quốc Thị xã Dĩ An nhiệm kỳ VII & VIII, Trụ trì An Linh Cổ Tự.

NHỮNG PHẦN QUÀ ẤM ÁP ĐẾN NGƯỜI DÂN TỈNH KHÁNH HÒA

Để thể hiện tấm lòng từ bi của người con Phật và chia sẽ những nổi đau mất mát do cơn bão số 12 gây ra bao thiệt hại của người dân tỉnh Khánh Hòa. Ngày 02/11/2017 và 24/11/2017, Ban Từ thiện GHPGVN tỉnh Bình Dương, do Ni sư Thích nữ An Liên làm trưởng đoàn cùng chư tôn đức Ni trụ trì các cơ sở Tự viện trong tỉnh Bình Dương đã đến huyện Khánh Vinh và huyện Viên Khánh tỉnh Khánh Hòa đã chia sẽ những phần quà ấm áp nghĩa tình với người dân nơi đây. Tại Huyện Khánh Vĩnh, đoàn trao 100 phần quà đến những hộ dân bị lũ làm sập hết nhà cửa, mổi phần quà trị giá 3 triệu; và tại Huyện Viên Khánh, đoàn trao 200 phần quà, mổi phần trị giá 500 ngàn.

Bình Dương: Lễ tưởng niệm Cố đại lão HT.Thích Thiện An

Sáng ngày 28/11/2017 (nhằm ngày 11/10/Đinh Dậu), tại chùa Bửu Phước, đường Xóm Chùa, xã Phước Hòa, H.Phú Giáo, tỉnh Bình Dương, toàn thể môn đồ pháp quyến đã tổ chức Lễ tưởng niệm cố đại lão Hòa thượng Thích Thiện An, Nguyên cố vấn chứng minh BTS GHPGVN tỉnh Sông Bé - Bình Dương.

Đại lễ khánh thành chùa Bồ Đề Đạo Tràng

Sáng ngày 26/11/2017 ( nhằm mùng 09/10/Đinh Dậu) Đại lễ Khánh thành chùa Bồ Đề Đạo Tràng, P.Bình Chuẩn, TX.Thuận An, tỉnh Bình Dương được diễn ra trang nghiêm và long trọng.

LÃNH ĐẠO TỈNH BÌNH DƯƠNG CHÚC MỪNG ĐOÀN ĐẠI BIỂU PHẬT GIÁO TỈNH THAM DỰ ĐẠI HỘI VIII PHẬT GIÁO TOÀN QUỐC TRỞ VỀ

Sáng ngày 24/11/2017, tại tổ đình chùa Hội Khánh, phường Phú Cường, thành phố Thủ Dầu Một, lãnh đạo tỉnh Bình Dương đã đến thăm và chúc mừng đoàn đại biểu Phật giáo tỉnh vừa đi dự Đại hội Phật giáo toàn quốc lần thứ VIII tại Thủ đô Hà Nội trở về. Đoàn lãnh đạo tỉnh do ông Nguyễn Văn Lộc, Trưởng Ban Dân vận Tỉnh ủy làm Trưởng đoàn và các thành viên là lãnh đạo UBMTTQ tỉnh, Sở Nội vụ và Ban Tôn giáo tỉnh.

BAN TÔN GIÁO TỈNH BÌNH DƯƠNG CHÚC MỪNG TRƯỜNG TRUNG CẤP PHẬT HỌC TỈNH NHÂN NGÀY NHÀ GIÁO VIỆT NAM 20/11

Ngày 16/11/2017, Ban Tôn giáo tỉnh Bình Dương vừa tổ chức đến thăm và chúc mừng Trường Trung cấp Phật học Bình Dương nhân ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11. Tiếp đoàn có Ban Giám hiệu, các vị giảng sư, giáo thọ sư, đông đảo tăng, ni sinh khóa IV và một số cựu tăng, ni sinh khóa III Trường Trung cấp Phật học Bình Dương.

Bình Dương: Trường Trung cấp Phật học tổ chức lễ Nhà giáo Việt Nam 20 – 11

Sáng ngày 16/11/2017 (nhằm ngày 27/09/ Đinh Dậu), nhằm thể hiện tinh thần tri ân và báo ân đối với người thầy khai mở con đường tri thức, tăng ni sinh trường Trung Cấp Phật học tỉnh Bình Dương, khóa VI đã hân hoan tổ chức Lễ tri ân đến CTĐ Ban Giám Hiệu trường, Ban Giảng huấn nhân ngày nhà giáo Việt Nam 20/11.

Lễ trao học bổng cho các Tăng Ni sinh Trường TCPH tỉnh Bình Dương

Sáng ngày 15/11/2017 (27/09/ Đinh Dậu) tại Trường Trung Cấp Phật học Bình Dương, khóa IV đã long trọng tổ chức lễ trao học bổng Như Trạm- Tịch Chiếu, Nhật Minh- Huệ Thông cho 30 Tăng Ni sinh có thành tích khá giỏi trong học tập đang theo học tại trường.

LÃNH ĐẠO TỈNH BÌNH DƯƠNG GẶP GỠ ĐOÀN ĐẠI BIỂU PHẬT GIÁO TỈNH TRƯỚC ĐẠI HỘI PHẬT GIÁO TOÀN QUỐC LẦN THỨ VIII

Ngày 15/11/2017, tại chùa Hội An, Văn phòng Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Bình Dương, đoàn đại diện lãnh đạo tỉnh Bình Dương do ông Nguyễn Văn Lộc, Trưởng Ban Dân vận Tỉnh ủy làm Trưởng đoàn đã có cuộc gặp gỡ với đoàn đại biểu Phật giáo tỉnh trước khi đi dự Đại hội Phật giáo toàn quốc lần thứ VIII tại Thủ đô Hà Nội. Tham gia cuộc gặp còn có lãnh đạo Ủy ban Mặt trận TQVN tỉnh, Sở Nội vụ và Ban Tôn giáo tỉnh.

Lễ Tưởng Niệm Cố HT.Thích Minh Thiện

Sáng ngày 13/11/2017 (nhằm 25/09/ Đinh Dậu), tại chùa Núi Châu Thới, TX.Dĩ An, tỉnh Bình Dương đã trọng thể diễn ra lễ tưởng niệm lần thứ 6 Cố HT.Thích Minh Thiện, Nguyên Ủy viên HĐTS Trung ương GH, Trưởng BTS GHPGVN tỉnh Bình Dương viên tịch (25/09/ Tân Mão – 25/09/ Đinh Dậu).

van nghe chao mung hoi thao hoang phap 2011
Vững niềm tin Phật - Clip13
Xem thêm >>