Khi tôi học đạo

Ngày xưa khi còn là chú điệu mới học đệ ngũ, trong những buổi hầu trà tôi nghe quí Thầy đàm đạo với nhau về một đề tài từ một bộ kinh hay một cuốn sách thiền nào đó, mà ý chính là thế này: “Khi tôi chưa học đạo, tôi thấy núi là núi; sông là sông; khi tôi học đạo tôi thấy núi không phải là núi, sông không phải là sông; sau khi học đạo xong tôi lại thấy núi là núi, sông là sông”. Tôi nghe mà chẳng hiểu chi dù có vắt óc suy nghĩ. Về sau học môn triết Tây, nghe giáo sư giảng về cái Ta (le moi), tôi nhớ có một ý rất triết mà cũng rất thơ: “tôi không thể ngồi bên cửa sổ để nhìn tôi đi qua đường”. Những ghi nhận đó cứ đeo đẳng mãi trong đầu và tôi chẳng tự tin là mình hiểu những ý trên là đúng hay không.

Tại sao khi chưa học đạo thấy núi là núi, sông là sông; đến khi học đạo thấy núi không phải là núi, sông không phải là sông; khi học đạo xong lại thấy núi là núi sông là sông? Sau nhờ học Duy Thức vấn đề mới được giải mã.

Thì ra thế giới với thiên hình vạn trạng trong đó con người cùng muôn vật chung sống, theo Duy thức học đó là thế giới của “ý ngôn cảnh”. Cảnh chỉ cho thiên hình vạn trạng, ý chỉ cho ý tưởng, ý niệm và ngôn chỉ cho ngôn cú danh xưng.

Khi tắm dưới sông ai cũng cảm nhận được cảm giác mát dịu của dòng sông, và mặc nhiên không ai bận tâm đặt vấn đề là có dòng sông hay không có dòng sông; nếu có, thì cái gì là dòng sông? Nếu không thì tại sao? Có lẽ vì không quan tâm truy cứu nên ai cũng thấy núi là núi sông là sông; nếu quan tâm truy cứu ta sẽ thấy cái được gọi là sông với dòng nước chảy, thực thì đó không hẳn là sông hay dòng sông.

Thứ nhất, nếu một người từ lúc sinh ra đến khi trưởng thành chưa hề nghe ai nói đến từ sông. Cũng không được ai dẫn đến và chỉ cho thấy con sông hay dòng sông, chắc chắn người ấy khi tình cờ gặp phải dòng sông họ sẽ ngớ ra không hiểu và gọi được dòng sông họ đang thấy là cái gì.

Thứ hai, ngay những người từng nghe, thấy và tắm dưới sông đi nữa họ cũng không thể gọi đúng tên cái thực tại mà họ đang đắm mình trong đó, bởi danh từ dòng sông hay dòng nước sông thuần tuý chỉ là danh ngôn được dùng để miêu tả vấn đề, chứ danh ngôn bản thân nó hoàn toàn không phải là vấn đề.

Thứ ba, cái được gọi là sông hay dòng sông kỳ thực là không có, bởi dòng sông mà ta đang tắm, nếu phân tích về mặt vật lý thì không có cái gì là dòng sông. Dòng sông là sự kết tụ của vô số những phân tử nước, tách rời tất cả những phân tử nước ấy đi dòng sông sẽ còn là hư vô, và như ta biết trong mỗi một phân tử nước luôn phải hội đủ hai thành tố là Hydro và Ôxy (H2O) . Thiếu một trong hai thành tố này sẽ không có sự xuất hiện của một phân tử nước, chưa kể là phân tử nước chỉ có và tồn tại trong môi trường thích hợp, trong một môi trường không thích hợp ngay cả một phân tử nước cũng không thể có nói chi là có cả một dòng sông!

Như vậy, danh từ dòng sông được dùng để miêu tả một hiện tượng vật lý mà hiện tượng đó thực chất nó hoàn toàn không có thực thể cá biệt của riêng nó. Do đó, dòng sông chỉ thuần là vấn đề của ý ngôn cảnh, tức hiện tượng vật lý chỉ tồn tại trong phạm trù của tư tưởng và ngôn ngữ của sự hiểu biết và phân biệt của sự nhận thức hay của Thức mà thôi, chớ hiện tượng vật lý không tồn tại bên ngoài sự hiểu biết và phân biệt của Thức. Theo Duy Thức học, ngôn ngữ và tư tưởng hay sự hiểu biết và phân biệt của thức được sinh khởi từ “danh ngôn chủng tử”. Danh ngôn chủng tử hay hạt giống của tư tưởng và ngôn ngữ từ vô thỉ đến giờ huân tập vào tạng thức chúng ta và đã thành tập khí, tức thói quen vốn có từ muôn kiếp nghìn đời; và rồi chúng ta dùng tập khí danh ngôn chủng tử này để nhận biết và phân biệt hiện tượng vật lý. Chứ kỳ thực chúng ta hoàn toàn không biết được gì về hiện tượng của thế giới vật thể. Nói cách khác, chúng ta nhận biết là nhận biết về chính những dữ kiện tri thức mà chúng ta tích lũy được qua quá trình thu thập kiến thức của chúng ta mà thôi, chứ chúng ta không thể nhận biết thế giới vật thể bằng chính những gì thuộc về thế giới vật thể.

Luận Thành Duy Thức: Chủ thể nhận thức cho rằng sự nhận thức chỉ xảy ra khi có đối tượng bị nhận thức, thực thì chủ thể nhận thức không thể nhận thức được đối tượng bị nhận thức, chủ thể nhận thức chỉ nhận thức được những khái niệm, những ý tưởng của chính bản thân của chủ thể nhận thức có được về đối tượng bị nhận thức, chứ chủ thể nhận thức không thể hóa thân vào đối tượng bị nhận thức (khách thể) để nhận biết những gì được nội hàm trong đối tượng bị nhận thức. (năng thủ bỉ giác, diệc bất duyên bỉ, thị năng thủ cố, như duyên thử giác).

Quả đúng là khi tôi học đạo tôi thấy núi không phải là núi, sông không phải là sông. Vậy núi, sông trước mắt thì sao? Núi sông trước mắt theo Duy thức học đó là hiện tượng y tha khởi, theo Hoa Nghiêm tông đó là duyên khởi hay duyên sinh, mà duyên sinh thì vô tự tánh, tức duyên sinh không tự có thể tánh riêng (“Pháp bất cô khởi trượng cảnh phương sanh”). Các pháp không thể độc lập sinh khởi mà phải nương nhau. Một cây bông lau mảnh khảnh yếu đuối không thể tự đứng trước gió được, nhưng một bụi bông lau nương dựa nhau có thể đứng vững giữa trời (như thúc lô phược).

Tỳ kheo Thích Tâm Trí
Chùa An Dưỡng - Vĩnh Thái, Nha Trang

Tin khác:
Trang ( 2/2) : 1 | 2
   Chuyện đạo đời
Bình Dương: Lễ Bố tát đầu mùa an cư tại chùa Hội Khánh

Truyền thống An cư Kiết hạ là mạng mạch của Tăng già, là thước đo phẩm hạnh của người tu. Mùa An cư Kiết hạ (ACKH) là thời điểm để Tăng Ni thúc liễm ba nghiệp, trau dồi giới đức. Trên tinh thần đó, sáng ngày 20/6/2020 (nhằm ngày 29/4 nhuận năm Canh Tý), chư Tôn đức Tăng Ni hành giả an cư thuộc Phật giáo tỉnh Bình Dương đã vân tập về trụ sở BTS - Trung tâm văn hóa tượng Phật nhập Niết Bàn (chùa Hội Khánh) phường Phú Cường, TP.Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương, cùng nhau bố tát, trùng tụng Giới bổn, nương Giới pháp để tấn tu đạo nghiệp. Và hôm nay là lần Bố tát đầu tiên mùa ACKH PL.2564- DL.2020.

Bình Dương: Khai mạc Hội thảo Khoa học “Lịch sử hình thành Giáo hội Phật giáo Cổ truyền Việt Nam và sự đóng góp cho Đạo pháp và Dân tộc"

Nhằm ghi nhận, tôn vinh và tri ân những bậc tiền bối hữu công một thời đã gầy dựng nên Giáo hội Phật giáo Cổ truyền Việt Nam và đã có những cống hiến thiết thực, hiệu quả cho Đạo pháp và Dân tộc, với mong muốn làm đẹp thêm những giá trị lịch sử về nguồn cội của Giáo hội Phật giáo Cổ truyền Việt Nam, vị trí cũng như vai trò của Giáo hội Phật giáo Cổ truyền Việt Nam qua các giai đoạn lịch sử. Đồng thời, nhằm giúp cho các thế hệ hậu học hiểu biết thêm về một số tổ chức Phật giáo yêu nước và tạo điều kiện để các nhà nghiên cứu có được những thông tin hữu ích trong quá trình nghiên cứu về Phật giáo Việt Nam thời cận hiện đại. Trên tinh thần đó, Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam và Viện Nghiên cứu Tôn giáo phối hợp với Hệ phái Phật giáo ...

Bình Dương: Ban Trị sự GHPGVN tỉnh trang nghiêm tác pháp An cư Kiết hạ Pl. 2564

Thể theo truyền thống Phật giáo từ khi Phật còn tại thế, các vị Tỳ kheo, Tỳ kheo Ni lại vân tập về các trú xứ trong ba tháng mùa mưa để tu học, thúc liễm thân tâm trau dồi Giới – Định - Tuệ. Sáng ngày 7/6/2020 (nhằm 16/4 nhuận năm Canh Tý), Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Bình Dương đã cử hành lễ tác pháp khai khóa An cư Kiết hạ PL.2564- DL.2020 cho hơn 700 hành giả an cư trong toàn tỉnh tại Trung tâm Văn hóa tượng Phật nhập Niết Bàn - chùa Hội Khánh (đường chùa Hội Khánh, phường Phú Cường, TP. Thủ Dầu Một), dưới sự quang lâm chúng minh của HT.Thích Huệ Thông, HT.Thích Tâm Từ - đồng Thành viên Hội đồng Chứng minh TƯGH, Chứng minh Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Bình Dương.

Bình Dương: Họp đúc kết công tác chuẩn bị cho Hội thảo Khoa học Phật giáo Cổ truyền Việt Nam và sự đóng góp cho Đạo pháp và Dân tộc

Chiều ngày 04/6/2020 (nhằm ngày 13/04 nhuận năm Canh Tý), tại Văn phòng Ban Trị sự - chùa Hội Khánh (phường Phú Cường, TP.Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương), Ban Tổ chức họp đúc kết công tác chuẩn bị cho Hội thảo Khoa học Phật giáo Cổ truyền Việt Nam và sự đóng góp cho Đạo pháp và Dân tộc với Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam, dưới sự chủ trì của HT.Thích Thích Huệ Thông - Phó Tổng Thư ký HĐTS, Chánh Văn phòng II TƯGH, Trưởng ban Trị sự GHPGVN tỉnh Bình Dương.

Bình Dương: Ban Thường trực Ban Trị sự Phật giáo tỉnh họp thường kỳ

Sáng ngày 25/5/2020 (nhằm ngày 3/04 nhuận năm Canh Tý), tại Văn phòng Ban Trị sự - chùa Hội Khánh (phường Phú Cường, TP.Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương), Ban Thường trực BTS Phật giáo tỉnh Bình Dương đã tiến hành phiên họp thường kỳ dưới sự chủ trì của HT.Thích Thích Huệ Thông - Phó Tổng Thư ký HĐTS, Chánh Văn phòng II TƯGH, Trưởng ban Trị sự GHPGVN tỉnh Bình Dương.

Bình Dương: Ban Trị sự GHPGVN tỉnh trang nghiêm tổ chức Đại lễ Phật Đản PL.2564 - DL.2020

Đại lễ Phật Đản là dịp để khẳng định sự trong sáng của giáo lý đạo Phật, sự đóng góp của Phật giáo trong sự phát triển kinh tế - xã hội chung của đất nước và của tỉnh Bình Dương nói riêng. Đồng thời, đây cũng là dịp mà tất cả những người con Phật trên khắp hành tinh đều hân hoan kính mừng ngày đản sinh của Đức Từ Phụ Thích Ca Mâu Ni.

Bình Dương: Nghĩa tình “cây ATM gạo” cùng người dân vượt qua khó khăn mùa dịch

Trước tình hình cuộc sống của người dân trên địa bàn tỉnh Bình Dương bị ảnh hưởng do dịch Covid-19. Chiều ngày 22/4/2020, “cây ATM gạo” tình thương được bố trí tại Trung tâm tượng Phật Niết bàn – chùa Hội Khánh (đường chùa Hội Khánh, phường Phú Cường, TP. Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương) của Ban Trị sự GHPGVN tỉnh chính thức được vận hành, phần nào giúp người dân lao động nghèo bớt nỗi lo toan, có thêm những bữa cơm ấm cúng cùng gia đình.

Bình Dương: Những phần quà yêu thương giúp đỡ người nghèo vượt qua mùa dịch Covid-19

Hưởng ứng lời kêu gọi của Đảng, nhà nước về việc “chống dịch như chống giặc” và thông bạch của Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam cùng cả nước chung tay, góp sức vào công cuộc phòng, chống dịch bệnh Covid-19.

Bình Dương: Phật giáo tỉnh ủng hộ 100 triệu đồng cho công tác phòng, chống dịch Covid-19

PSO - Hưởng ứng lời kêu gọi của Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Bình Dương, cũng như theo tinh thần công văn Hội đồng Trị sự GHPGVN trong việc phòng, chống dịch Covid-19 và chung tay hỗ trợ cho đồng bào bị thiệt hại do hạn hán, xâm nhập mặn. Vào ngày 27/3/2020 (nhằm ngày 4/3 năm Canh Tý), Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Bình Dương đã đến Ủy ban MTTQVN tỉnh trao số tiền ủng hộ cho công tác phòng, chống dịch Covid-19.

Bình Dương: Ban Trị sự GHPGVN tỉnh họp mặt đầu xuân Canh tý 2020

Sáng ngày 25/02/2020 (nhằm ngày 3/02 năm Canh Tý), tại Văn phòng Ban Trị sự - chùa Hội Khánh (phường Phú Cường, TP.Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương), đã có buổi gặp mặt chia sẻ đầu xuân, chúc mừng năm mới và triển khai công tác Phật sự đầu năm của Phật giáo Bình Dương.

van nghe chao mung hoi thao hoang phap 2011
Vững niềm tin Phật - Clip13
Xem thêm >>